Naučnici iz Minhena opisali su fosil insekta star oko 100 miliona godina iz Kachin jantara (Mjanmar) koji poseduje kleštaste (chelate) ekstremitete nalik kliještima rakova. Uzorak, kupljen preko eBaya, detaljno je snimljen mikro-CT tehnikom, a poređenjem sa preko 2.000 primeraka utvrđene su jasne morfološke razlike. Zbog jedinstvenih osobina ustanovljen je novi rod Carcinonepa i vrsta Carcinonepa libererrantes, svrstana među Heteroptera.
Drevni insekt kupljen na eBayu imao kliješta nalik onima kod rakova
genuine amber with insects fossil museum Bathurst Australia© mark higgins/Shutterstock.com
Na Zemlji postoji ogromna raznovrsnost života, ali ponekad nepovezana bića razviju iste prilagodbe — fenomen poznat kao konvergentna evolucija. Takva sličnost između udaljenih grupa, poput rakova i insekata, posebno je fascinantna. Nedavno otkriće fosila pokazuje primer upravo takve neočekivane sličnosti.
Fosil iz Kachin jantara i neobične klešta
Naučnici sa Ludwig Maximilian University of Munich (LMU) opisali su fosil insekta star oko 100 miliona godina iz Kachin jantara (Mjanmar). Zapanjujuće, uzorak je nabavljen preko trgovca na platformi eBay. Detaljnom analizom, istraživači su otkrili da insekt poseduje chelate — kleštaste ekstremitete sa jednom fiksnom i jednom pokretnom stranom, slično kliještima rakova i jastoga.
Kako su istraživači radili
Fosil je snimljen mikro-kompjuterizovanom tomografijom (mikro-CT), što je omogućilo 3D rekonstrukciju anatomije bez oštećivanja uzorka. Poređenjem ovih klešta sa više od 2.000 primeraka klešta i sličnih hvatajućih struktura iz živih i izumrlih insekata, autori su utvrdili da su oblik i funkcija ovih privesaka značajno drugačiji od dosad poznatih insekata — i više podsećaju na rakovska kliješta nego na tipične insektne hvatače.
Scientists can study ancient bugs trapped in amber.©Bjoern Wylezich/Shutterstock.com
Novi rod i naziv vrste
Zbog jedinstvene kombinacije osobina, autori su ustanovili novi rod Carcinonepa (gde «carcino» aludira na „rak“, a «nepa» asocira na grupu Nepomorpha). Potpuno ime vrste je Carcinonepa libererrantes. Ime vrste je konstruisano iz latinskih elemenata i inspirisano filozofijom i imenom korejske K-pop grupe Stray Kids — autore su naveli da je njihov potpisni znak rukama vizuelno podsećao na oblik kliješta ovog insekta.
Taksonomija i način života
Fosil je svrstan među prave vodenih stenice (Heteroptera) i deli morfološke osobine sa današnjim rodovima sličnim toad bugs (rogovi), koji žive uz obale potoka i bara. Istraživači pretpostavljaju da su klešta služila za hvatanje i učvršćivanje plena dok je insekt lovio u priobalnim ili plitkim vodenim staništima pre oko 100 miliona godina.
Za kraj: Ovaj nalaz je sjajan primer kako evolucija može nezavisno stvoriti slična rešenja za slične probleme, ali i koliko još neobičnih oblika života možemo otkriti u fosilnom zapisu — ponekad i preko neočekivanih kanala poput interneta.
Pomozite nam da budemo bolji.
