Istraživanje iz Nemačke pokazuje da jetra golubova može sadržati unutrašnji kompas: makrofagi bogati gvožđem pokazuju superparamagnetizam, a nervna vlakna povezuju jetru sa mozgom. Eksperiment sa 34 goluba pokazao je da ptice bez makrofaga ne uspevaju da se vrate pod oblačnim nebom, dok se po suncu orijentišu normalno. Rad objavljen u Science otvara pitanja o ulozi imunih ćelija u navigaciji.
Zagonetni kvantni kompas u jetri golubova otkriva novu mehaniku navigacije
A pigeon (Columba livia) takes flight. (Vincent Pommeyrol/Moment/Getty Images)
Nova studija sugeriše da se jedan oblik „unutrašnjeg kompasa" kod golubova može nalaziti u jetri, gde makrofagi bogati gvožđem i sa svojstvom superparamagnetizma mogu slati magnetne signale ka mozgu.
Swiss Army soldiers dispatch a message by carrier pigeon during World War I. (Swiss Federal Archives/Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 ch)
Golubovi pismonoše vekovima su služili ljudima kao pouzdani nosači poruka, često prelazeći velike razdaljine i vraćajući se kući sa zapanjujućom preciznošću. Ipak, mehanizam njihove orijentacije i dalje nije potpuno razjašnjen.
An electron microscopy image of pigeon liver tissue shows a hepatic macrophage (blue) in contact with a nerve fiber (yellow), which enables them to transmit "magnetic" information to the pigeon brain. (Lisowski et al.,Science, 2026)
Šta su istraživači pronašli?
Tim sa Univerziteta u Bonu i Max Planck instituta za ponašanje životinja (MPIAB) predstavio je dokaze da jetra golubova sadrži makrofage koji akumuliraju gvožđe i pokazuju superparamagnetizam — kvantno-magnetno svojstvo koje bi moglo delovati kao svojevrsna 'kazaljka'. Pod mikroskopom su istraživači otkrili i nervna vlakna koja povezuju jetru sa mozgom, što daje anatomsku osnovu za prenos signalâ iz jetre do sistema za orijentaciju.
YouTube Thumbnail
Kako je testirana hipoteza?
Istraživači su odveli 34 homing goluba na udaljenost od 19 km od baze MPIAB i puštali ih u uslovima pretežno oblačnog vremena. Dan pre testa, 18 ptica je dobilo injekciju klodronata — supstance koja selektivno uništava makrofage. Golubovi koji su zadržali makrofage vratili su se kući u proseku za manje od 70 minuta. Nasuprot tome, pilići tretirani klodronatom nisu se vraćali istog dana tokom upornog oblačnog vremena i pokazivali su nasumičnu orijentaciju.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
Međutim, kada bi se razvedrilo i Sunce bilo vidljivo, i klodronatom tretirane ptice normalno su se orijentisale i vraćale kući, što ukazuje da je navodna uloga jetrenog kompasa posebno važna u odsustvu sunčevog vodiča.
Implikacije i ograničenja
Otkriće otvara mogućnost da imuni sistemi — konkretno makrofagi — učestvuju u magnetorecepciji, i time menja dosadašnje poglede na mehanizme navigacije kod ptica. Ipak, autori naglašavaju da ovo nije jedini mogući mehanizam: ranije teorije uključuju svetlosno zavisne kvantne procese u očima (radikalni parovi) i magnetitne čestice u drugim tkivima. Potrebne su dodatne studije za reprodukciju rezultata, identifikaciju molekularnih puteva prenosa signala i proveru da li slični sistemi postoje kod drugih vrsta.
Rad je objavljen u časopisu Science. Ako se potvrdi, ovo bi moglo promeniti naše razumevanje životinjske navigacije i uputiti nove pravce u istraživanju interakcije imunog i nervnog sistema.
Napomena: Eksperiment pokazuje korelaciju između uklanjanja makrofaga i gubitka orijentacije pri oblačnom vremenu, ali ne dokazuje konačno kako se magnetni signali kodiraju i dekodiraju u mozgu.
Pomozite nam da budemo bolji.
