EU je uvela sankcije protiv četiri organizacije i tri pojedinca povezanih sa izraelskim naseljenicima, ali ciljani akteri mere doživljavaju kao „bedž časti”. Aktivisti upozoravaju da sankcije neće zaustaviti širenje naselja niti talas nasilja na Zapadnoj Obali, gde su od oktobra 2023. zabeleženi 1 168 ubijenih i 12 666 ranjenih. Stručnjaci kao razloge navode državnu toleranciju, institucionalnu nekažnjivost i versko-ideološki legitimitet naseljenika.
„Bedž časti” ili ništa? EU sankcije i rast nasilja izraelskih naseljenika
Daniella Weiss, founder of the Nachalot Association, described the EU sanctions as “ridiculous” and “banal” [Enes Canli/Anadolu Agency]
Evropska unija je u najnovijem paketu sankcija ciljala četiri organizacije i tri pojedinca povezane sa pokretom izraelskih naseljenika. Među imenima su Regavim, direktor Meir Deutsch, zadruga Amana i pojedinci kao što su Daniella Weiss i Bezalel Smotrich. Ciljani akteri sankcije su javno osporili i omalovažili — neki su ih nazvali „bedžom časti”.
Reakcije ciljnih aktera
Vođe i grupe pogođene sankcijama reagovale su ravnodušno ili triumfalno. Daniella Weiss je evropske mere opisala kao „smešne” i „banalne”, dok su drugi istakli da retko putuju u zemlje koje uvode mere i da im sankcije ne ugrožavaju unutrašnju reputaciju. Analitičari upozoravaju da takav stav može sankcije pretvoriti u politički kapital kod domaće publike.
Israeli far-right Finance Minister Bezalel Smotrich holds a map of an area near the settlement of Maale Adumim, a land corridor known as E1, outside Jerusalem in the occupied West Bank, on August 14, 2025, after a news conference at the site [Menahem Kahana/AFP]
Kontekst nasilja na Zapadnoj Obali
Akteri i organizacije za ljudska prava tvrde da su napadi naseljenika postali sistemski i koordinisani, uz toleranciju ili saučesništvo državnih struktura. Posle oktobra 2023. dokumentovani su smrtonosni napadi, paljevine imovine, prisilna raseljavanja i privođenja civila u različitim delovima Zapadne Obale.
„Nasilje se ne dešava u vakuumu. Ovo je produžetak izraelske vlade; naseljavanje je u srcu njihovog identiteta. Zaštićeni su od strane vlade i okupacionih službi, i to otvoreno priznaju.” — Tahseen Alayan, Al-Haq
Podaci i optužbe
- 1 168 ubijenih Palestinaca na Zapadnoj Obali od oktobra 2023. (prema dostupnim izvorima)
- 12 666 ranjenih
- 33 000 raseljenih
- Skoro 23 000 pritvorenih Palestinaca, često bez podignutih optužnica
Aktivisti tvrde da mnogi napadi proističu iz kombinacije ekstremističkih ideologija, institucionalne nekažnjivosti i direktne ili indirektne državne podrške. Primeri pojedinačnih ubistava i nedostatka efikasne istrage pojačavaju osećaj nekažnjivosti među nasilnim akterima.
Palestinian Nazem Saleh Shoman stands inside a pen at a sheep farm that was set on fire the previous night by Israeli settlers in the Palestinian village of Khirbet Abu Falah in the central occupied West Bank [AFP]
Politički i ideološki okvir
Neki političari i intelektualci povezuju ekspanzionističke ambicije naseljenika sa verskim opravdanjem o „obećanoj zemlji”. Planovi kao što je projekat E1, koji bi povezao Istočni Jerusalim sa naseljima Ma'ale Adumim, kritičari ocenjuju kao poteze koji praktično obesmišljuju mogućnost palestinske države.
„To je božanski poredak — sa božanskim poretkom se ne raspravlja, već se ostvaruje.” — citat koji ilustrativno prikazuje deo ideološke pozadine koju su istraživači dokumentovali.
Zaključak
Sankcije EU predstavljaju znak međunarodne osude, ali prema oceni mnogih aktivista i stručnjaka, same po sebi nisu dovoljne da promene dinamiku nasilja i širenja naselja. Ključne prepreke su institucionalna nekažnjivost, politička podrška delu naseljenika i ideološki narativi koji legitimišu njihovo delovanje.
Pomozite nam da budemo bolji.
