Aksolotl, endemska salamandra nazvana po nahuatl terminu za "vodeno čudovište", postao je vizuelni simbol Meksiko Sitija pred Svetsko prvenstvo. UNAM-ovi popisi pokazuju dramatičan pad broja jedinki — sa oko 6.000 po km² 1998. na 36 po km² 2014. — a terenski popis 2024–2026. nije zabeležio nijednog živog primerka, iako eDNA analize ukazuju na prisustvo malih populacija. Glavne pretnje su zagađenje, pretvaranje činamapa i masovni turizam; stručnjaci upozoravaju da viralna popularnost još nije prerasla u stvarne zaštitne mere.
Aksolotl Svuda Po Meksiko Sitiju — Ali Nestaje U Divljini
A crossing keeper gestures as a train car featuring an image of the critically endangered axolotl, a salamander native to central Mexico's lakes, passes by, in Mexico City, Mexico, May 27, 2026. The use of axolotl in public imagery ahead of the FIFA World Cup 2026 has divided residents who say more should be done to protect its habitat. REUTERS/Raquel Cunha TPX IMAGES OF THE DAY
U Meksiko Sitiju, lik aksolotla — karizmatične, endemske salamandre nazvane po nahuatl izrazu za "vodeno čudovište" — pojavio se svuda: na muralima, metro‑vagonima, suvenirima i skulpturama dok grad dočekuje pet utakmica Svetskog prvenstva.
Međutim, popularnost nije jednaka stvarnoj zaštiti. Naučnici koji rade na terenu kažu da aksolotla skoro nema u divljini: popis koji je UNAM započeo 2024. i koji je vođen naredne dve godine nije zabeležio nijednu viđenu jedinku, iako analiza DNK iz vode (eDNA) potvrđuje da su poneki primerci i dalje prisutni u kanalima Xochimilca.
Izgubljeno stanište
Ambystoma mexicanum je vekovima živela među činamapama — poljoprivrednim platformama na veštačkim ostrvima oko nekadašnjeg jezera Tenotchtilan. Većina jezera je isušena u kolonijalnom periodu, a preostali kanali sve su manji i zagađeniji zbog širenja grada i loše prečišćene otpadne vode.
UNAM je 1998. procenio oko 6.000 jedinki po km² u Xochimilcu, dok je 2014. broj pao na približno 36 po km². Najnoviji terenski popis (2024–2026) nije zabeležio nijednog živog aksolotla, ali eDNA analize pokazuju da su male populacije i dalje prisutne.
Vehicles pass through an underpass featuring an image of the critically endangered axolotl, a salamander native to central Mexico's lakes, as its use in public imagery ahead of the FIFA World Cup 2026 has divided residents who say more should be done to protect its habitat, in Mexico City, Mexico, May 19, 2026. REUTERS/Raquel Cunha
Pretnje i posledice
Glavne pretnje su: zagađenje vode, pretvaranje činamapa u fudbalske terene i rekreativne površine, te masovni turizam koji dodatno opterećuje osetljiva staništa. Aksolotl apsorbuje kiseonik kroz kožu, pa je naročito osetljiv na zagađenje i promene kvaliteta vode.
"Masovni turizam predstavlja strašan problem u ovim oblastima visokog ekološkog značaja," kaže Luis Zambrano, rukovodilac laboratorije za ekološku restauraciju na UNAM‑u.
Popularnost bez konkretnih mera
Iako je lik aksolotla postao simbol grada — čak su postavljene i fudbalske skulpture poput 'Ajologola' — ta viralnost uglavnom nije dovela do novih, velikih zaštitnih mera za njihovo stanište. Ajologol je privremeno uklonjen ispred stadiona Azteka zbog zagušenja, ali će biti vraćen na drugu lokaciju.
U međuvremenu, aksolotli se široko uzgajaju u zatočeništvu, a njihova jedinstvena sposobnost regeneracije i sastav kože privlače interes u biomedicinskim istraživanjima, uključujući potencijalne primene u istraživanju raka.
Šta dalje?
Stručnjaci pozivaju na hitne mere: bolju kontrolu zagađenja i kanalizacije, očuvanje činamapa, upravljanje turizmom i podršku programima ponovnog uvođenja populacija. Bez konkretnog plana zaštite, opominje UNAM, grad će i dalje gledati aksolotla na muralima — dok on nestaje iz prirodnog okruženja.
Pomozite nam da budemo bolji.
