Tim istraživača sa ASU i ANU analizirao je više od 6.000 zapisnika o zaplenama (1997–2024) i prilagodio model koji mapira Meksiko kao električnu mrežu, gde su populacije papagaja izvori, a zaplene krajnje tačke. Analiza je otkrila promenljive 'tokove' krijumčarenja koji su se iz ruralnog, siromaštvom podstaknutog hvatanja preoblikovali u organizovane lance vođene urbanom potražnjom. Istraživači su razvili interaktivnu platformu kojom organi reda mogu da identifikuju visokorizične rute i ciljano mobilizuju resurse. Model se može proširiti i na praćenje drugih oblika krijumčarenja.
Naučnici Mapirali 'Skrivene Autoputeve' Krijumčarenja Papagaja u Meksiku
Portrait of two scarlet macaws perched on a tree branch against a colorful green background.© Amy Newton-McConnel/Shutterstock.com
Za divlje populacije papagaja u Meksiku jedan od najvećih rizika predstavlja ilegalno krijumčarenje: krivolovci su tokom poslednjih decenija uhvatili i prodali stotine hiljada ptica. Iako su međunarodni zakoni postojali, populacije su opale — ali nova metoda mapiranja može pomoći organima reda da ciljano zaustave taj lanac.
Istraživanje i metodologija
Istraživanje je sprovedeno u saradnji između Arizona State University (ASU) i Australian National University (ANU), a rezultati su objavljeni u časopisu Proceedings of the National Academy of Sciences. Vodio ga je George Olah (ANU), a među autorima je i Greg Asner (ASU).
Tim je analizirao više od 6.000 zapisnika o zaplenama prikupljenih tokom 27 godina (1997–2024) širom Meksika. Do sada su ti zapisi bili rasuti po različitim jurisdikcijama i retko su korišćeni za objedinjenu analizu obrazaca kretanja krijumčara.
Amazon parrots are one species highly trafficked in Mexico.©Grisha Bruev/Shutterstock.com
Model kao električna mreža
Istraživači su prilagodili postojeći model tako da celu teritoriju Meksika predstave kao električnu mrežu: populacije papagaja tretirane su kao izvori struje, a lokacije zaplena kao krajnje tačke. Korišćenjem analogije sa „strujom“ mogli su da izračunaju gde se kreću najveći tokovi krijumčarenja i da identifikuju najverovatnije transportne koridore.
Glavni nalazi
Analiza otkriva da se koridori krijumčarenja nisu održavali statično: tokom tri decenije oni su se pomerali i prilagođavali promenama društveno-ekonomskih okolnosti. Dok je ranije glavni pokretač bio ruralno siromaštvo i oportunističko hvatanje ptica, trgovina se postepeno transformisala u organizovane lance podstaknute urbanom potražnjom za papagajima kao kućnim ljubimcima. To je omogućilo veću uključenost organizovanih kriminalnih mreža.
"Analizom skoro 30 godina podataka otkrili smo da se kriminalne mreže prilagođavaju na predvidive načine kako se menjaju socioekonomski uslovi," rekao je Olah.
Alat za organe reda
Na osnovu podataka istraživači su razvili interaktivnu online platformu koja omogućava organima reda da:
Macaws are a highly-trafficked species in Mexico.©Aesthetic.17/Shutterstock.com
- zumiraju svoje jurisdikcije,
- identifikuju visokorizične rute po vrstama papagaja,
- planiraju ciljane operacije i preventivne akcije.
Ovakav pristup omogućava delovanje bliže izvoru kriminala, umesto da se oslanja samo na kasnije etape lanca (npr. saobraćajne kontrolne tačke ili anonimne dojave).
Posledice po biodiverzitet
Vrste poput ara i amazonskih papagaja naročito su ugrožene jer stopa hvatanja često prevazilazi njihov prirodni prirast. Primenom modela i ciljanih mera moguće je smanjiti pritisak na populacije i sprečiti lokalna izumiranja.
Šira primena
Istraživači veruju da se isti model može proširiti i na praćenje krijumčarenja morskih vrsta i drugih vrsta kontrabande koje se premeštaju istim transportnim koridorima. Integracija kriminološke teorije i geoprostorne analitike daje novi, podatkovno vođen pristup borbi protiv organizovanog kriminala i zaštiti biodiverziteta.
Zaključak: Kombinacija istorijskih podataka i inovativnog modeliranja pruža praktičan alat kojim policija i politike mogu efikasnije da ciljaju i onemoguće krijumčarenje papagaja, sa potencijalom da isti pristup primene i u drugim oblastima zaštite i sprovođenja zakona.
Pomozite nam da budemo bolji.
