NASA-in eksperimentalni X-59 po prvi put je preleteo nadzvučnu barijeru, dostigavši Mach 1.1 i visinu od oko 43.400 stopa u letu od ~81 minut. Tim je od prvog leta 28. oktobra 2025. izveo 16 testova u poslednjih 90 dana i priprema se za sledeću fazu — let u "mission conditions" pri Mach 1.4 i ~55.000 stopa. Cilj misije Quesst je potvrditi da nadzvučni letovi mogu biti dovoljno tihi da se obave i iznad naseljenih područja.
NASA-ov X-59 Prvi Put Letio Nadzvučno — Test Potvrdio Tiši „Thump“ Umesto Glasnog Sonic Booma
Supersonic test flight breaks sound barrier over Desert Southwest(FOX Weather)
NASA-in eksperimentalni avion X-59 postigao je važan presek u testiranju: po prvi put je preleteo brže od brzine zvuka, potvrđujući napredak ka tišem nadzvučnom putovanju koje bi u budućnosti moglo da omogući komercijalne nadzvučne letove iznad naseljenih područja.
Let i osnovne činjenice
Let je izveden na Edwards Air Force Base u Kaliforniji. Test-pilot NASA Jim "Clue" Less dostigao je brzinu od približno Mach 1.1 (oko 713 mph) i visinu od oko 43.400 stopa. Let je trajao približno 81 minut, tokom kojih je X-59 letao i podzvučno i nadzvučno dok je tim prikupljao podatke o ponašanju i performansama.
U blizini je leteo i NASA-in F-15 lovac-presretač koji je pratio X-59 radi vizuelnog i tehničkog nadzora testa.
"Od prvog leta 28. oktobra 2025. tim je ostvario veliki napredak — obavilo je 16 letova u poslednjih 90 dana i ušlo u stabilan ritam testiranja," rekao je zvaničnik NASA.
Cilj: Tiši zvuk pri nadzvučnom letu
X-59 je dizajniran da pri nadzvučnim brzinama umesto snažnog soničnog praska proizvodi samo slab, percipirani udarac (tzv. "thump"). To bi omogućilo prelete iznad naseljenih područja bez značajnog buke i poremećaja za zajednice ispod koridora leta.
"Prvi nadzvučni let X-59 potvrđuje američku posvećenost nauci, inženjerstvu i aeronautičkoj inovaciji," rekao je Michael Kratsios, pomoćnik predsednika za nauku i tehnologiju i direktor Office of Science and Technology Policy.
Šta sledi
U narednim danima očekuje se prvi let u uslovima sličnim misiji ("mission conditions") tokom kojeg bi X-59 trebalo da dostigne krstareću brzinu od oko Mach 1.4 (925 mph) i visinu od približno 55.000 stopa. Nakon završetka faze širenja opsega leta (envelope expansion), fokus će biti na prikupljanju podataka o zvučnom profilu i na proceni kako ljudi u zajednicama percipiraju proizvedeni zvuk.
NASA planira da te rezultate podeli sa regulatorima u SAD i međunarodnim telima kako bi se pomoglo u kreiranju novih standarda buke za buduće komercijalne nadzvučne operacije.
Značaj za putnike i zajednice
X-59 je ključni deo NASA-ine Quesst misije (Quiet SuperSonic Technology). Ako testovi potvrde da avion može da leti nadzvučno sa minimalnim audibilnim efektom na tlu, to bi otvorilo put komercijalnim nadzvučnim letovima koji putnicima skraćuju vreme putovanja, a za zajednice smanjuju buku i poremećaj.
Napomena: Tokom testiranja tim beleži širok spektar brzina i visina kako bi kompletno procenio performanse aviona pre prelaska na operativne testove iznad naseljenih područja.
Pomozite nam da budemo bolji.
