Nova istraživanja pokazuju da su ekstremne obalske poplave koje su nekada bile retke sada znatno češće zbog porasta nivoa mora i ljudskog uticaja na klimu. Studija u Nature Climate Change navodi da su događaji sa istorijskom 1% godišnjom verovatnoćom sada u proseku oko 12 puta verovatniji, pri čemu je ljudsko zagrevanje odgovorno za otprilike četvorostruko povećanje. Dodatna analiza u Science Advances pokazuje da je klimatska promena uticala na oko 58% dana sa velikim poplavama u periodu 2000–2018, a autori upozoravaju da rezultati verovatno potcenjuju današnji rizik.
Klimatske promene čine nekada retke obalske poplave znatno verovatnijim, nove studije upozoravaju
FILE - People wade through a recreational vehicle park flooded by a king tide on Jan. 3, 2026, near Corte Madera in Marin County, Calif. (AP Photo/Ethan Swope, File)(AP Photo/Ethan Swope)
Ekstremne obalske poplave koje su nekada bile retke sada postaju znatno češće zbog rasta nivoa mora i ljudskog uticaja na klimu, navode nove studije objavljene u renomiranim naučnim časopisima.
Šta istraživanja pokazuju?
Studija objavljena u časopisu Nature Climate Change zaključuje da su događaji koji su istorijski imali 1% godišnju verovatnoću sada u proseku oko 12 puta verovatniji. Istraživanje procenjuje da je ljudsko zagrevanje odgovorno za približno četvorostruko povećanje te verovatnoće.
FILE - Waves lap the beach where remains of Afeli Bernice Adzo's family home stand after it was destroyed by coastal erosion in Avegadzi, Ghana, March 5, 2025 (AP Photo/Misper Apawu, File)(AP Photo/Misper Apawu)
Metodologija i vremenski okvir
Autori su kombinovali duge serije podataka sa preko 100 plimnih mernih stanica i klimatsko modeliranje kako bi pratili učestalost ekstremnih nivoa mora u periodu od 1900. do 2005. Granica 2005. postavljena je zbog ograničenja dostupnih modela koji daju pouzdane procene doprinosa ljudskih aktivnosti nakon te godine.
Ograničenja i implikacije
Istraživači upozoravaju da ova procena verovatno potcenjuje današnji rizik, jer su emisije i doprinosi ljudskih aktivnosti ekstremima obala nastavili da rastu posle 2005. godine.
FILE - People recover belongings from a home flooded by Hurricane Melissa in Santiago de Cuba, Oct. 29, 2025. (AP Photo/Ramón Espinosa, File)(AP Photo/Ramon Espinosa)
Dodatna studija i ključni nalazi
Nezavisna analiza u Science Advances pokazala je da je klimatska promena bila faktor u oko 58% dana sa velikim poplavama u periodu 2000–2018. Prema toj studiji, broj dana kada more prelazi ekstremne nivoe gotovo se utrostručio od 1970-ih.
„U suštini, svaka današnja obalska poplava nosi tragove ljudskog uticaja kroz klimatske promene,“ rekao je Ben Strauss iz Climate Central.
Uzroci i poziv na pripremu
Vodeći autor Sönke Dangendorf ističe da su gasovi staklene bašte, rezultat sagorevanja fosilnih goriva (nafta, gas, ugalj), glavni pokretač rasta nivoa mora od 1960-ih. Naučnici poručuju da zajednice, urbanisti i donositelji odluka moraju hitno planirati jačanje obalne infrastrukture i sisteme zaštite.
FILE - A gravestone lies near the shoreline on Pele Island, Vanuatu, July 18, 2025. (AP Photo/Annika Hammerschlag, File)(AP Photo/Annika Hammerschlag)
Jeff Williams, bivši okeanograf USGS-a, ističe praktične implikacije: sadašnje zaštite, na primer za New Orleans, verovatno neće biti dovoljne u naredne dve decenije, pa je neophodno planiranje i finansiranje adaptacije.
Širi kontekst
Istovremeno, prelazak na obnovljive izvore energije dobija zamah: prošle godine je rast proizvodnje čiste energije nadmašio rast globalne potražnje za strujom, a udeo obnovljivih po prvi put je prešao jednu trećinu globalne elektroenergetske mešavine. Ipak, naučnici upozoravaju da svet nije ni na putu najgoreg scenarija, ali ni na putu najboljeg mogućeg ishoda — pa su emisije i dalje ključna tačka kontrole.
FILE - Cars and debris from washed away homes line a canal in Fort Myers Beach, Fla., Oct. 5, 2022, one week after the passage of Hurricane Ian. (AP Photo/Rebecca Blackwell, File)(AP Photo/Rebecca Blackwell)
Zaključak: Čak i relativno mali porast nivoa mora može imati značajne efekte na priobalne zajednice. Postoji prostor za ublažavanje daljeg pogoršanja kroz smanjenje emisija i planiranje otpornije obalne infrastrukture.
Alexa St. John/Associated Press
Pomozite nam da budemo bolji.
