Nedeljni pregled Palestine: Sankcije Nisu Zaustavile Širenje Naselja i Humanitarnu Krizu u Gazi

Međunarodne sankcije i optužbe nisu zaustavile ubrzano širenje naselja i rast nasilja na Zapadnoj obali, dok se humanitarna situacija u Gazi dalje pogoršava. Tokom nedelje viđeni su diplomatski koraci protiv visokih izraelskih zvaničnika i mreža koje finansiraju naseljenike, ali i odlučne odluke izraelske vlade koje podstiču izgradnju i legalizaciju novih naseljeničkih tačaka.

Međunarodne reakcije

9. juna Francuska je zabranila ulazak ministru finansija Bezalelu Smotrichu, zajedno sa još 25 pojedinaca povezanih sa naseljenicima. Istog dana, Francuska, Ujedinjeno Kraljevstvo, Kanada i Norveška, u koordinaciji sa Australijom i Novim Zelandom, uvele su sankcije mrežama koje finansiraju nasilje naseljenika. Amnesty International 10. juna optužio je Izrael za višegodišnju, državom podržanu kampanju etničkog čišćenja na Zapadnoj obali; izraelske oružane snage odbacile su te navode.

Izraelske mere i finansiranje naselja

U odgovoru i bez obzira na međunarodne pritiske, izraelski kabinet je pokrenuo plan vredan 388 miliona dolara za finansiranje 69 naselja, navodi grupa Peace Now. Od kraja 2022. vlada je, prema toj organizaciji, odobrila ili legalizovala 103 naselja, od kojih je 51 potpuno novo. Mnoge od novih ili novofinansiranih lokacija nalaze se u strateški osetljivim oblastima kao što su Južne Hebronske padine i Jordanska dolina.

11. juna Haaretz je objavio da je izraelska vojska uspostavila stalni punkt u izbegličkom kampu Dženin, što je prva stalna vojna prisutnost unutar Zone A od Oslo sporazuma — zone koja bi nominalno trebala biti pod punom palestinskom kontrolom.

Nasilje naseljenika, paljevine i zaplene zemljišta

Napadi i pritisci naseljenika nastavljeni su širom Zapadne obale. U Deir Abu Mash'al meštani su šest dana pokušavali da spreče uspostavljanje ilegalnog avanposta na brdu al-Qarana; 15. juna izveštaji navode da su naseljenici podigli drugi šator i napali lokalne stanovnike, pri čemu su četiri osobe ranjene, od kojih je jedna bila u kritičnom stanju.

Naseljenici su takođe širili avanpostove u okolini Ramale, Nablusa i drugih mesta — dovozili karavane, zauzimali stotine dunuma, i u nekim slučajevima delovali uz prećutnu dozvolu ili pasivnost policije. Grupe naseljenika su se javno hvalile „beskrajnim turama kroz Zone A i B“ i „novim avanpostovima koji rastu kao pečurke posle kiše“.

Noćni napadi uključivali su paljevine useva, vozila i objakata javne namene. 14. juna, 50–60 maskiranih i naoružanih osoba napalo je Deir Dibwan i Burqa, zapalivši vozila i pokušavši da zapale ulaze u džamije. U više područja izdati su nalozi za rušenje i obustavu radova, a lokalne zajednice — naročito beduinske i stočarske — suočavaju se sa pritiscima, sabotažama vodosnabdevanja i gubitkom domaćinstava i imanja.

OCHA je zabeležio da je od januara više od 100 incidenata oštetilo ili uništilo preko 190 vodosnabdevajućih i sanitarnijih objekata širom Zapadne obale, ostavljajući najmanje 10 zajednica Masafer Yatta bez priključka na mrežu.

Gaza: Nastavak nasilja i humanitarna kriza

U Gazi, osam meseci nakon formalnog primirja, udari, granatiranje i upadi i dalje svakodnevno izazivaju žrtve. Posle prekida vatre post‑toll je prema Gaza Ministarstvu zdravlja prešao 990, dok je kumulativni broj poginulih od oktobra 2023. preko 73.000.

14. juna izraelski udar na magacin blizu bolnice Yemen al‑Sa'eed u Jabalia ubio je najmanje četiri osobe. 15. juna napadi u Nuseiratu, al‑Zawaydi i četvrti Tuffah u gradu Gaza odneli su živote više civila, među kojima je i četvorogodišnja devojčica. Prijavljeno je i ubistvo deteta dan nakon zarobljavanja zajedno sa ocem.

Na takozvanoj "Žutoj liniji" koja označava vojne pozicije, izraelske snage su napredovale u delovima istočnog grada Gaza, što je izazvalo nove talase raseljavanja. Zbog ograničenog protoka humanitarne pomoći, više od 70% stanovništva zavisi od vodenih cisterni, a količina dostavljenog goriva i hrane značajno je smanjena.

Ministarstvo zdravlja Gaze tvrdi da Izrael blokira najmanje 16.500 pacijenata koji treba da napuste zonu radi lečenja — među njima je i dr Hussam Abu Safiya, koji se pojavio pred Izraelskim Vrhovnim sudom putem video linka i prema navodima advokata pokazao znake mučenja nakon više od 500 dana pritvora.

Zaključak

Diplomatski koraci i sankcije su važni, ali su u protekloj nedelji bili nedovoljni da zaustave proces institucionalizacije novih naseljeničkih tačaka, rast nasilja i pogoršanje humanitarne krize u Gazi. Situacija ostaje napeta, sa potencijalom za dalju eskalaciju.

Šta pratiti narednih nedelja: reakcije međunarodne zajednice na izraelske izborne i budžetske poteze, dalji razvoj situacije u Dženinu i Masafer Yatta, i mogućnosti za obnavljanje većih sukoba u Gazi.