Analiza iz Lanceta pokazuje da je u Engleskoj zahvaljujući HPV vakcinaciji do sada spašeno oko 200 života, a među ženama od 20 do 24 godine nije zabeležena nijedna smrt u periodu 2020–2024. Vakcinisane devojke (12–13 godina) imaju gotovo nult rizik smrtnosti pre 30. godine. Međutim, obuhvat vakcinacijom do 15. godine iznosi 76% (2024–25), ispod WHO cilja od 90%, pa stručnjaci pozivaju na pojačane mere za podizanje vakcinacije.
HPV vakcina spašava živote: Nula smrtnih slučajeva među mladim ženama u Engleskoj (2020–2024)
Girls have been offered the HPV vaccine since 2008 [Getty Images]
Analiza objavljena u časopisu Lancet pokazuje da je u Engleskoj zahvaljujući programu vakcinacije protiv humanog papiloma virusa (HPV) do sada spašeno oko 200 života. Najznačajniji nalaz: između 2020. i 2024. godine nije zabeležena nijedna smrt od raka grlića materice kod žena starosti 20–24 godine.
Ključni nalazi istraživanja
Studija, koju je vodio prof. Peter Sasieni sa Queen Mary University of London, pokazuje dramatičan pad smrtnosti nakon uvođenja vakcinacije školske dece od 2008. godine. Autori navode da bi bez vakcinacije u periodu 2020–2024. bilo očekivano oko 23 smrti u grupi 20–24 godine.
Vakcinisane devojke u dobi od 12–13 godina sada imaju skoro nultu verovatnoću da umru od raka grlića materice pre 30. godine. Pre kampanje imunizacije u toj starosnoj grupi beležilo se približno 20 smrtnih slučajeva godišnje.
Šta je HPV i zašto je vakcina važna?
HPV je virus koji se prenosi bliskim kožnim kontaktom i smatra se odgovornim za oko 99% slučajeva raka grlića materice. Većina infekcija spontano nestane, ali neke mogu izazvati promene na ćelijama koje godinama kasnije prerastaju u rak.
Alexandra and her three-year-old daughter Ivy, who was born after she had cervical cancer [Other]
Javni zdravlje i dalje važno
Iako su rezultati ohrabrujući, autoriteti upozoravaju da obuhvat vakcinacijom u Engleskoj pada ispod preporučenog nivoa. Podaci UK Health Security Agency iz 2024–25 pokazuju da je 76% devojčica vakcinisano do 15. godine, dok Svetska zdravstvena organizacija (WHO) preporučuje cilj od 90% za eliminaciju bolesti.
Cancer Research UK, koja je finansirala istraživanje, opisala je nalaze kao „neverovatan preokret“, ali poziva na pojačane napore kako bi se povećao obuhvat vakcinacijom.
Iskustvo jedne žene
Primer lične priče istraživanje ilustruje: Alexandra Legg napustila je školu pre uvođenja HPV vakcine i 2021. je u 30. godini dobila dijagnozu raka grlića materice. Prošla je kroz ozbiljan tretman, ali je uspela da sačuva deo grlića i godinu dana kasnije rodila dete. Alexandra sada zagovara vakcinaciju i poziva sve koji su podobni da prime injekciju.
Šta sledeće?
Autori ističu da je to samo „vrh ledenog brega“ — kako vakcinisane generacije budu stasavale, očekuje se dalji pad obolevanja i smrtnosti. Vlada Ujedinjenog Kraljevstva je postavila cilj eliminacije raka grlića materice kao javnozdravstvenog problema do 2040. godine. Mjere za podizanje obuhvata uključuju kampanje za nadoknadnu vakcinaciju preko apoteka i slanje kompleta za samostalno HPV testiranje ženama koje nisu pristupile skriningu.
Važno je napomenuti i da se od 2019. godine vakcinacija daje i dečacima, što smanjuje rizik od drugih HPV-povezanih karcinoma (anus, penis, usna duplja i ždrelo) i doprinosi zaštiti zajednice.
Zaključak: Rezultati su snažan dokaz efikasnosti HPV vakcine u sprečavanju raka grlića materice i spasavanju života, ali da bi se postigao puni javnozdravstveni efekat, neophodno je povećati obuhvat vakcinacijom do preporučenih nivoa.
Pomozite nam da budemo bolji.
