Studija u Nature Climate Change pokazuje da je danas oko milijardu ljudi više izloženo najmanje jednom danu ekstremnog toplotnog stresa godišnje nego u 1970-im. Istraživači su analizirali UTCI podatke od 1950. do 2024. i utvrdili da su noći rasle brže od dana (~0,58 °F / ~0,32 °C). Ekstremni toplotni stres je sada češći na svim kontinentima, naročito u subtropskim zonama, pa autori pozivaju na hitne mere zaštite zdravlja i urbano hlađenje.
Toplotni stres se ubrzano širi: Milijardu ljudi više izloženo ekstremnoj vrućini nego 1970-ih
Jorge Guerrero/AFP via Getty Images - PHOTO: A woman cools off in a fountain in Ronda, southern Spain, during the first heatwave of the summer, on June 21, 2026.
Novo međunarodno istraživanje objavljeno u časopisu Nature Climate Change pokazuje da se broj ljudi koji svake godine doživljavaju toplotni stres značajno povećao u poslednjih nekoliko decenija — za oko milijardu ljudi u poređenju sa sedamdesetim godinama XX veka.
Istraživači su koristili Univerzalni termički klimatski indeks (UTCI), koji ocenjuje „osećaj“ temperature uzimajući u obzir temperaturu vazduha, vlažnost, brzinu vetra, solarno zračenje i fiziološke reakcije ljudskog tela. Toplotni stres predstavlja neto toplotno opterećenje na organizam i povezan je sa većim mortalitetom i pogoršanjem hroničnih bolesti kao što su kardiovaskularne bolesti, dijabetes, astma i poremećaji mentalnog zdravlja.
Romain Perrocheau/AFP via Getty Images - PHOTO: Partygoers cool off under a mist sprayer while taking part in the annual street music festival 'Fete de la Musique' in Bordeaux, France on June 21, 2026.
Istraživanje obuhvata globalne podatke od 1950. do 2024. i pokazuje jasne promene u obrascima ekstremne toplote: noći se zagrevaju brže nego dani, ekstremne „osećaje temperature“ ima više na svim kontinentima, a subtropske zone beleže i do 50 dodatnih dana godišnje sa jakim do ekstremnim toplotnim stresom.
Ključne brojke: Izloženost bar jednom danu ekstremnog toplotnog stresa porasla je sa 16% na 22% svetske populacije — što odgovara otprilike jednoj milijardi ljudi. Deset najtoplijih noći u godini zagrejalo se brže od deset najtoplijih dana za oko 0,58 °F (~0,32 °C) u proseku globalno.
LM Otero/AP Photo/LM Otero - PHOTO: Case Molenaar gets sprayed by the water fountains at Sundance Square in Fort Worth, Texas, June 13, 2026.
Istraživači podvlače da su podaci o porastu učestalosti, intenziteta i trajanja toplotnog stresa, posebno noću, direktan rezultat klimatskih promena. Noćne visoke temperature su posebno opasne jer onemogućavaju noćni oporavak organizma i povećavaju zdravstveni rizik.
Regionalno, učestalost ekstremnog toplotnog stresa se promenila ovako: 2,5 puta češće u Evropi i Južnoj Americi, 2 puta češće u Severnoj Americi, i 1,8; 1,7 i 1,2 puta češće u Africi, Okeaniji i Aziji, redom.
„Toplota je vodeći uzrok vremenski povezanih smrtnih slučajeva na globalnom nivou“, izjavila je Rebecca Emerton, glavna autorka studije i viša istraživačica u European Centre for Medium-Range Weather Forecasts.
Autori apeluju na hitnu primenu planova za zdravlje u uslovima toplote, sisteme ranog upozorenja, urbane mere za hlađenje (npr. parkovi, zeleni krovovi, hladne fasade) i uključivanje metrika toplotnog stresa u procene klimatskog rizika kako bi se smanjile posledice po populaciju.
Šta to znači za čitaoce: Ovakav porast toplotnog opterećenja utiče na radne uslove, zdravlje osetljivih grupa (stari, hronični bolesnici, radnici na otvorenom) i zahteva planiranje na lokalnom i državnom nivou — od prosečnih gradskih mera hlađenja do nacionalnih sistema upozorenja.
Pomozite nam da budemo bolji.
