NASA je u aprilu 2024. otkrila ostatke Camp Century — američke baze izgrađene 1959–1960. i zakopane oko 100 stopa (≈30 m) ispod grenlandskog leda. Kamp je imao 21 tunel i eksperimentalni PM-2 nuklearni reaktor koji je radio 33 meseca, proizvevši preko 47.000 galona nuklearnog otpada. Iako je Plan "Project Iceworm" za raspoređivanje raketa poništen, naučni i sigurnosni rizici rastu jer studije predviđaju da bi led mogao početi da otkriva ostatke oko 2090. godine.
NASA Otkrila Camp Century: Napuštena Hladnoratovska Baza I Rizik Od Otapanja Grenlandskog Leda
NASA Found a Secret U.S. Army Base Buried in IcePictorial Parade - Getty Images
Tokom leta u aprilu 2024. godine, NASA-in radarski sistem UAVSAR otkrio je ostatke Camp Century — američke vojne baze iz Hladnog rata koja leži otprilike 100 stopa (≈30 m) ispod površine Grenlandskog ledenog pokrivača. Nalaz je podsetnik na prošle ambiciozne vojne planove i savremenе klimatske rizike povezane sa topljenjem leda.
Kako je baza otkrivena
Naučnik Chad Greene i tim iz Jet Propulsion Laboratory (JPL) koristili su Uninhabited Aerial Vehicle Synthetic Aperture Radar (UAVSAR) da mapiraju dno ledenog pokrivača. U radarskim snimcima jasno su se uočile strukture koje su kasnije identifikovane kao Camp Century — tuneli i objekti dugi približno 9.800 stopa (oko 3.000 m) raspoređeni kroz 21 podzemni prolaz.
Izgradnja i život u Camp Century
Baza je u tajnosti izgrađena između juna 1959. i oktobra 1960. godine od strane U.S. Army Corps of Engineers. Prevoz materijala bio je izuzetno težak: oko 6.000 tona opreme i konstrukcija dopremljeno je putem teških sanki sa prosečnom brzinom od oko 2 milje na sat. Najduži tunel, "Main Street", bio je dug oko 1.000 stopa.
Jedan od centralnih elemenata bio je eksperimentalni PM-2 nuklearni reaktor koji je snabdevao kamp električnom energijom tokom oko 33 meseca rada.
Project Iceworm — Paravan i nerešen plan
Iako je Camp Century formalno predstavljen i kao naučni program (proučavanje ledenih jezgri i geologije), kasnije je otkriveno da je imao i vojnu pozadinu: Project Iceworm je planirao mrežu tunela i lansirnih mesta ispod leda za raspoređivanje balističkih raketa. Planovi su uključivali hiljade vojnika i stotine raketa, ali su brzo odbačeni zbog tehničkih i logističkih prepreka, pa je kamp zatvoren 1967. godine, a detalji su postali poznati široj javnosti 1997. godine.
Nuklearni otpad i klimatski rizik
Iako je reaktor uklonjen prilikom zatvaranja baze, ostao je značajan količinski nuklearni otpad — izveštaji pominju preko 47.000 galona (preko 177.000 litara) kontaminovane tečnosti i materijala koji su ostavljeni pod ledom. U uslovima stabilnog leda smatralo se da je otpad bezbedan, ali moderno zagrevanje klime menja pretpostavke.
„Mislili su da nikada neće biti izloženo,“ rekao je William Colgan (York University), vođa studije iz 2016. „Tada termin globalno zagrevanje nije bio u upotrebi. Sada je pitanje hoće li ono što je dole ostati tamo.“
Studije ukazuju da bi destabilizacija ledenog pokrivača mogla početi da otkriva ostatke već krajem ovog stoleća (projekcije oko 2090. godine u nekim scenarijima), stvarajući ekološke i političke probleme koje treba ranije planirati i rešavati.
Šta sledeće?
Otkriće ostataka u radarskim snimcima podstiče nove diskusije o obavezama prema zagađenju, međunarodnoj saradnji u arktičkim pitanjima i potrebnim merama monitoringa. Iako Camp Century danas izgleda kao zaboravljena relikvija hladnog rata, posledice njegovih ostataka mogu postati aktuelne zbog klimatskih promena i topljenja leda.
Pomozite nam da budemo bolji.
