Istraživanje tima sa Univerziteta u Barseloni i Joint Global Change Research Institute pokazuje da toplota, produžene suše i gubitak obalske vegetacije jače ugrožavaju vodene gljive nego nitrati i fosfati. Analiza pokriva 62 reke na sedam lokacija u južozapadnoj Evropi i ističe da klimatske i stanišne promene smanjuju ekološke funkcije gljiva. Autori preporučuju obnavljanje obalskih šuma, ograničenje vađenja vode i zaštitu sedimenata kao ključne mere.
Istraživanje otkriva: Toplota, suša i gubitak obala veća pretnja za vodene gljive od nitrata i fosfata
Photo Credit: iStock
Vodene gljive često ostaju neprimećene, ali su od suštinskog značaja za zdravlje reka — razlažu organsku materiju, podržavaju cikluse hranljivih materija i doprinose razgradnji nekih zagađivača. Novo istraživanje pokazuje da im od većeg značaja prete klimatske promene i gubitak staništa nego nutritivno zagađenje.
Istraživanje i glavni nalazi
Tim sa Univerziteta u Barseloni, u saradnji sa Zajedničkim institutom za istraživanje globalnih promena pri Univerzitetu Rey Juan Carlos, analizirao je vodene gljive u 62 reke na sedam lokacija u južozapadnoj Evropi. Istraživači su očekivali da će nitrati i fosfati iz poljoprivrede i urbanog oticanja biti glavni uzrok pada biodiverziteta i smanjenja funkcija gljiva.
Međutim, rezultati su pokazali suprotno: porast nitrata i fosfata imao je gotovo neznatan uticaj na raznovrsnost i funkcije vodenih gljiva. Umesto toga, najveći pritisci bili su porast temperature, produžene letnje suše i gubitak obalske vegetacije koja hladi i stabilizuje rečne tokove.
Aida Viza: Suprotno našim očekivanjima, porast nitratа i fosfаtа nije značajno uticao na biodiverzitet i funkcije vodenih gljiva.
Zašto je to važno?
Različite vrste gljiva obavljaju različite ekološke uloge. Smanjenje njihove raznolikosti oslabljuje sposobnost reka da efikasno prerađuju lišće, drveni otpad i drugi biljni materijal, što umanjuje otpornost ekosistema na promene. Toplije i pliće reke imaju slabije hranidbene mreže, lošiji kvalitet vode i manju sposobnost da ublaže efekte ekstremnih vremenskih događaja — što utiče i na lokalne zajednice i rekreativne aktivnosti.
Preporučene mere za očuvanje
- Obnavljanje obalskih šuma: povećanje senke i stabilizacija obala smanjuju temperaturu vode i poboljšavaju stanište za gljive.
- Ograničenje vađenja vode: kontrola vađenja, posebno tokom leta, kako bi se očuvao minimalni protok i stanišni uslovi.
- Zaštita sedimenata: sedimenti služe kao privremeno utočište za gljive i treba ih očuvati od mehančkih i hemijskih poremećaja.
- Sveobuhvatan pristup zaštiti reka: kombinovanje smanjenja nutritivnog zagađenja sa merama za očuvanje staništa i ublažavanje posledica klimatskih promena.
Cayetano Gutiérrez: Jedna od mera može biti obnavljanje obalske šume ili sprečavanje prekomernog vađenja vode, posebno tokom leta.
U suštini, iako je smanjenje unosa nitrata i fosfata i dalje važno za opštu kvalitetu vode, samo to neće biti dovoljno da sačuva mikroorganizme koji održavaju ključne funkcije rečnih ekosistema. Potrebne su ciljanije intervencije koje hlade reke, očuvaju vegetaciju duž obala i održe protoke tokom sušnih perioda.
Izvor: Earth.com i autori studije (Univerzitet u Barseloni i Joint Global Change Research Institute pri Rey Juan Carlos University).
Pomozite nam da budemo bolji.
