Izraelska studija pokazuje da čestice nastale trošenjem pneumatika deluju kao kratkoročni i dugoročni rezervoari hemijskih aditiva koji se postepeno oslobađaju u zemljište i akumuliraju u biljkama. Ispitivane su lucerka i salata u zemljištu sa 0,1–1% čestica guma; 1,3-difenilguanidin (DPG) se akumulirao u salati, a prisustvo 6PPD-kinona izaziva zabrinutost zbog toksičnosti. Autori traže dalja toksikološka ispitivanja, pojačan monitoring i strožu regulativu.
Čestice iz trošenja guma ulaze u useve: izraelska studija otkriva kontinuirani izvor hemijskih zagađivača
A combine harvesting machine in the Hula Valley. The research provides an important missing link among road traffic emissions, soil contamination, and food production. (photo credit: Jalaa MAREY / AFP via Getty Images)
Nova izraelska studija pokazuje da čestice koje nastaju trošenjem pneumatika ne predstavljaju samo mikroplastiku, već i dugoročne rezervoare hemijskih aditiva koji se postepeno oslobađaju u zemljište i dospevaju u biljke.
Šta su istraživači radili?
Istraživanje objavljeno u časopisu Environmental Research (naslov: "Tire-wear particles as a source of organic contaminants in the agro-environment: Release of tire wear-derived compounds and their plant uptake") sproveli su Chao Gao, prof. Benny Chefetz i dr Evyatar Ben Mordechay sa Hebrejskog univerziteta u Jerusalimu i Volcani instituta. Tim je u laboratorijskim, ali ekološki verodostojnim uslovima, uzgajao lucerku (alfalfa) i zelenu salatu u zemljištu kontaminiranom česticama guma u koncentracijama koje se u praksi beleže pored puteva i u poljoprivrednim zonama (0,1–1%). Pratili su prenos šest uobičajenih jedinjenja iz čestica u zemljište i u biljna tkiva.
Glavni nalazi
Dvofazni mehanizam otpuštanja: Neka jedinjenja brzo se oslobađaju sa površine čestica, dok se druga izlučuju sporo, difuzijom iz unutrašnjosti gumene matrice. To znači da čestice mogu dugo vremena predstavljati izvor zagađenja.
Posebno zabrinjavajući spojevi: 1,3-difenilguanidin (DPG) kontinuirano se oslobađao i akumulirao u biljkama — u salati su koncentracije DPG bile značajno više nego za ostala ispitivana jedinjenja. Takođe je detektovan 6PPD-kinon (metabolit 6PPD-a), poznat po toksičnosti za neke vrste riba, i prisustvo tog jedinjenja u zemljištu i biljkama je alarmantno.
FARMERS AT Moshav Sde Nitzan, in the northern Negev. (credit: YOSSI ALONI/FLASH90)
Implikacije za bezbednost hrane i poljoprivredu: Nalazi ukazuju na potencijalnu cestovnu putanju zagađenja — od saobraćaja do tla i dalje do useva koji se daju ljudima i životinjama. Listasto povrće, poput salate, može biti posebno podložno akumulaciji određenih supstanci. Autori napominju da voće sa drveća, žita i semenke manje verovatno akumuliraju iste koncentracije, ali izloženost ne može biti potpuno isključena.
Preporuke i dodatna zapažanja
Autori pozivaju na dodatna toksikološka istraživanja (uključujući studije na životinjama i procene rizika za ljude), praćenje prisustva ovih jedinjenja u različitim vrstama useva i strožu primenu regulativa o hemijskom sastavu guma. Takođe preporučuju zaštitu radnika u radionicama pri menjanju guma (rukavice, maske) i dalje istraživanje prašine u radionicama.
Kako navodi dr Ben Mordechay, ispitivane količine i tempo oslobađanja zavise od faktora kao što su kiša, vetar, temperatura, blizina prometnica i tip i poreklo pneumatika (npr. razlike u mehaničkom habanju između jeftinijih i skupljih guma).
Praktični saveti: Uvek perite povrće pre konzumacije; kuvanje može pomoći u smanjenju određenih zagađivača. Međutim, budući da su neki kontaminanti pronađeni unutar listova, površinsko pranje ne uklanja uvek sve rizike.
Studija otvara važno pitanje upravljanja emisijama iz saobraćaja i nadzora hemijskih sastojaka u gumama, jer njihove čestice predstavljaju dugotrajan izvor kontaminacije agro-ekosistema.
Pomozite nam da budemo bolji.
