Požari u Evropi: Rekordna vrućina, ljudska greška i loše upravljanje zemljištem stvaraju smrtonosnu kombinaciju

Rekordni toplotni talasi prošlih nedelja dodatno su pogoršali razorne šumske požare u Francuskoj i Španiji, ali stručnjaci upozoravaju da vatra nije posledica samo ekstremne vrućine. Glavni uzroci uključuju ljudsku nepažnju, moguće podmetanje i dugoročne probleme u upravljanju zemljištem.

Fontainebleau i masovni požari u Francuskoj

Prošle nedelje čuvena šuma Fontainebleau, južno od Pariza, zahvaćena je požarom koji je uništio približno 2.000 hektara šume. Oko 1.000 stanovnika evakuisano je, a u gašenje je bilo angažovano oko 850 vatrogasaca. Procene su da će kompletno obuzdavanje i sanacija terena potrajati nedeljama.

Prema podacima francuskog Ministarstva poljoprivrede, oko 9 od 10 šumskih požara u Francuskoj izazivaju ljudi — najčešće neugaseni kamp-ognji, bačene cigarete ili slična nepažnja. Zvaničnici su takođe prijavili da su eksperti identifikovali deset tačaka paljenja unutar relativno malog područja, što, kako je rekao ministar unutrašnjih poslova Laurent Nuñez, "sugeriše namerni karakter" požara. Do sada su izvršene i brojne pritvorske mere zbog slučajnog ili namernog paljenja.

France's President Emmanuel Macron shakes hands with firefighters at their central command site following a fire in the Fontainebleau Forest, in Noisy-sur-Ecole, in Paris' Ile-de-France region, on July 16, 2026.

Španija: velike površine i ljudska izloženost

U Španiji su u isto vreme izbijali veliki požari, od kojih je najrazorniji u okolini Zaragoze — oko 12.000 hektara je izgorelo, a šest sela je evakuisano. Požari u regionima Madriada, Gudalajare i Andaluzije takođe su prouzrokovali velike štete; u Andaluziji je prijavljeno najmanje 13 poginulih, uključujući 93-godišnju ženu koja je preminula usled povreda zadobijenih u požaru.

Analitičari ukazuju da velika, neobrađena i zapuštena zemljišta u ruralnim područjima Španije doprinose brzom širenju vatre tokom dugih sušnih perioda. Daniel Lacalle, ekonomista iz Madrida, napominje da su nekim politikama ograničenja čišćenja i prirodne obnove otežale uklanjanje nakupljenog šiblja, što povećava rizik od katastrofalnih požara.

Širi kontekst i globalne paralele

This photograph shows a wildfire raging near houses in Pouzols-Minervois, southwesternFrance, on July 2, 2026. Hundreds of firefighters are battling wildfires in the south that are being fueled by wind, drought and heat. The largest fire is in the Aude department, but there are also fires north of Marseille, where the prime minister is expected to chair a new inter-ministerial crisis task force.

Slični uzroci beleže se i u SAD: podaci Nacionalnog međuinstitucionalnog centra za požare (NIFC) i U.S. Forest Service pokazuju da oko 85% požara u SAD uzrokuju ljudi, mada požari izazvani gromom često zahvate znatno veće udaljene površine.

Studija Univerziteta Istočne Anglije navodi da se broj ljudi izloženih riziku od divljih požara povećavao prosečno za 382.700 godišnje u periodu 2002–2021 (rast od oko 40%), prvenstveno zbog rasta stanovništva i migracija u požarima podložna područja. Istovremeno je ukupna površina izgorene zemlje u tom periodu opala za 26%.

Posledice ekstremne vrućine

Ekstremna vrućina u francuskom talasu podignula je i smrtnost: The Guardian je izvestio da je krajem juna oko 2.000 ljudi izgubilo život usled vrućine. Meteorolozi i klimatolozi očekuju da će topli i suvi uslovi potrajati do avgusta, delom zbog toplijih površina u Sredozemnom moru i hladnijih u Atlantskom okeanu, što pojačava stabilne suve periode u regionu.

Flames and smoke rise from a wildfire near the municipality of El Pocico on July 10, 2026, in Almeria, Spain. Emergency crews continue to battle the wildfire in Spain's southern province of Almería that has killed at least 11 people, with 19 to 23 others still reported missing.

Reakcije vlasti

„Ovde, kao i svuda u Francuskoj, biće nulta tolerancija“ prema podmetanjima, rekao je predsednik Emmanuel Macron prilikom posete šumi Fontainebleau.

Vlasti pojačavaju nadzor, sprovode privođenja i pozivaju građane na pojačanu opreznost — zabrane paljenja na otvorenom, pojačana kontrola kamp-lokacija i preporuke za čišćenje ruba naselja su neke od hitnih mera.

Zaključak

Požari koji trenutno haraju Evropom rezultat su kombinacije ekstremne klime, ljudske odgovornosti (ili njene odsutnosti) i problema u upravljanju zemljištem. Smanjenje rizika zahteva istovremene mere: prevenciju i edukaciju javnosti, ciljano upravljanje vegetacijom i efikasnu koordinaciju vatrogasnih snaga i hitnih službi.

Napomena: izveštaji su zasnovani na dostupnim izvorima u momentu izdavanja i mogu se ažurirati kako pristignu nove informacije.