Tim astronoma je pomoću JWST-a proučio patuljastu galaksiju Sextans A kao analog ranih, metal-siromašnih galaksija. Mapirali su populaciju AGB zvezda i otkrili da većinu čine zvezde bez prašine, dok je oko 20 zvezda okruženo gustim prašinastim ovojnicama. Te "fabrike prašine" formirale su se pre 2–3 milijarde godina iz zvezda mase ~1,5 M☉, što objašnjava kako su metali obogatili naredne generacije zvezda.
JWST Otkriva Koje Zvezde Su Pravile Prašinu U Ranom Univerzumu — Studija Galaksije Sextans A
The dwarf galaxy Sextans A observed by the James Webb Space Telescope. | Credit: NASA, ESA, CSA, STScI, Janice Lee (NOIRLab). Image processing: Alyssa Pagan (STScI).
Astronomi koristeći Svemirski teleskop James Webb (JWST) detaljno su proučili patuljastu galaksiju Sextans A kako bi razumeli koje zvezde su u ranom univerzumu proizvodile prašinu neophodnu za formiranje novih zvezda i rast galaksija.
Zašto Sextans A? Sextans A je relativno bliska patuljasta galaksija, udaljena oko 4,6 miliona svetlosnih godina, a po hemijskoj sastavu (vrlo niska metalnost) podseća na prve galaksije iz mladog univerzuma. Procene pokazuju da sadrži samo 1%–7% teških elemenata u odnosu na Sunce, što je čini odličnim modelom za proučavanje procesa koji su se odvijali pre milijardi godina.
The dwarf galaxy Sextans A observed by the James Webb Space Telescope. | Credit: NASA, ESA, CSA, STScI, Janice Lee (NOIRLab). Image processing: Alyssa Pagan (STScI).
Posmatranja i otkrića
Tim pod vođstvom Claudia Gavettija iz Nacionalnog instituta za astrofiziku (INAF) iskoristio je instrumenata NIRCam i MIRI na JWST-u da mapira populaciju zvezda u fazi asimptotske crvene džinovske grane (AGB). Ova faza nastupa kod zvezda koje su teže od Sunca i u kojoj zvezde "nadimaju" dok jezgro postaje ugljenično i dok se fuzija odvija u spoljnim slojevima.
Analiza je pokazala da je oko 90% AGB zvezda u Sextans A bez prašinastih ovojnica, dok je oko 20 zvezda okruženo gustim prahom — prave "fabrike prašine". Modeli i zapažanja ukazuju da su te prašinaste ovojnice nastale pre 2–3 milijarde godina i da potiču od zvezda čija je početna masa bila oko 1,5 puta masa Sunca (≈1,5 M☉).
An image of the galaxy Sextans A where Red indicates the infrared emission of dust, blue the emission of atomic hydrogen gas, and green the far-ultraviolet emission created by newly formed stars. | Credit: Yong Shi
Zašto je ovo važno?
Rezultati pomažu da se utvrdi koje klase zvezda su najvažnije za stvaranje metala i prašine u ranim epohe univerzuma. Prašina i teži elementi stvoreni u ovim procesima bili su ključni za hlađenje gasa i formiranje narednih generacija zvezda, kao i za stvaranje planetegradivih materijala.
„Direktno proučavanje galaksija koje su naseljavale rani univerzum i dalje je teško, zato posmatranje obližnjih analognih sistema poput Sextans A predstavlja dragocenu priliku“, rekao je Claudio Gavetti (INAF).
Članica tima Flavia Dell'Agli dodaje da JWST omogućava ne samo impresivne slike, već i poređenje sa teorijskim modelima kako bi se proverilo koliko tačno opisuju evoluciju zvezda.
Rad je objavljen 20. jula u časopisu The Astrophysical Journal. Kredit za slike: NASA, ESA, CSA, STScI i saradnici.
Pomozite nam da budemo bolji.
