Od Demaćija Do "Junaka" Lažne Države: Šta Je Stajalo Iza Obilježavanja "Dana Sećanja" U Prištini

U Prištini je povodom tzv. "Dana sećanja" danas održano odavanje počasti pripadnicima tzv. kosovske policije koji su poginuli na dužnosti. Ceremoniji su prisustvovali premijer privremenih institucija Albin Kurti i vršilac dužnosti predsednika tzv. Kosova Albulen Hadžiu, a obeležavanje je privuklo pažnju zbog simbolike datuma i političke poruke.

Simbolika datuma i politička poruka

Datum obeležavanja, slučajno ili ne, poklapa se sa godišnjicom smrti Adema Demaćija i sa godišnjicom pogibije jednog od pripadnika jedinice ROSU u Zubinom Potoku. Kurti je, kako je zabeleženo, izjavio:

"Dan smo započeli odavanjem pošte na grobu Adema Demaćija, simbola otpora, našeg i evropskog Mandela, koji je proveo 28 godina u zatvorima bivše Jugoslavije i Srbije, a danas obeležavamo i osmu godišnjicu njegove smrti."

Premijer je podsetio i na pogibiju Envera Zimberija i bez rezerve optužio "kriminalnu ruku struktura iz Srbije" za njegovu smrt, navodeći da se Zimberi pamti kao "heroj Kosova".

Ko je bio Adem Demaçi?

Adem Demaçi je istorijska ličnost čija je uloga na Kosovu sporna i višeslojna. Tokom pedesetih i šezdesetih godina bio je privođen zbog nacionalističkih tekstova i delovanja; ukupno je proveo oko 28 godina u zatvoru. Prema arhivskim izveštajima, 1957. je priznao da se zalaže za ujedinjenje Kosova i Albanije i da je učestvovao u aktivnostima Revolucionarnog pokreta za ujedinjene Albance. Zbog akcija iz 1964. osuđen je na 15 godina zatvora.

Tokom kasnijih decenija postao je važan simbol za brojne pripadnike albanske omladine na Kosovu; njegovo ime se vezivalo za proteste 1968. i 1981. godine. Krajem 1990-ih profilisao se kao politički vođa i figura povezana sa onim što je postalo poznato kao tzv. OVK. Njegove stavove i izjave, uključujući i kritike prema NATO i opredeljenje prema oružanom otporu, predstavljaju deo kompleksne istorije i različitih interpretacija o njegovom nasleđu.

Enver Zimberi i drugi stradali

Enver Zimberi, pripadnik specijalnih jedinica tzv. kosovske policije i bivši član tzv. OVK, poginuo je 26. jula 2011. u Zubinom Potoku tokom policijske akcije na prelazima Jarinje i Brnjak. Posthumno je odlikovan, a policijski kamp u južnom delu Kosovske Mitrovice nosi njegovo ime. Prema izveštajima, njegov sin Sokolj danas nosi uniformu kosovske policije.

U izveštaju je navedeno i da je pripadnik tzv. kosovske policije Afrim Binjaku poginuo u oružanom sukobu u Banjskoj 24. septembra 2023. U tom incidentu stradali su i Stefan Nedeljković, Bojan Mijajlović i Igor Milenković. Osnovni sud u Prištini izrekao je u aprilu prvostepenu presudu trojici Srba: Blagoje Spasojević i Vladimir Tolić osuđeni su na doživotne kazne, a Dušan Maksimović na 30 godina. Pojedini komentatori su ukazivali na nedoumice oko dokaza, navodeći da su među materijalima korišćeni stara fotografija i lovačka uniforma.

Analiza i implikacije

Obeležavanje "Dana sećanja" u Prištini pokazuje kako simboli i datumi neminovno postaju deo političke retorike: spajanje sećanja na stradale sa evociranjem ličnosti poput Demaćija šalje poruku o kontinuitetu narativa otpora i državotvornosti. S druge strane, takva komunikacija pojačava napetosti na severu Kosova i može se tumačiti kao provokacija od strane onih koji se s drugačijim istorijskim interpretacijama ne slažu.

Pravni aspekti događaja kao što su slučajevi iz Banjske i Zubinog Potoka ostavljaju prostor za dalje debate o procesuiranju, kvalitetu dokaza i pravdi, dok političke izjave dodatno polarizuju javnost. Važno je pratiti razvoj događaja i reakcije obe strane kako bi javnost dobila potpunu i proverenu sliku.

Napomena: Tekst sadrži činjenice i citate zabeležene u javnim izvorima; interpretacija događaja varira u zavisnosti od političkog i medijskog konteksta.