Studija istraživača sa Ateneo de Manila University i niz arheoloških otkrića ukazuju da su rani stanovnici Filipina i ISEA verovatno izvodili namerne prelaze otvorenog mora pre oko 40.000 godina. Mikroskopska analiza kamenih alata pokazuje obradu biljnih vlakana pogodnu za izradu užadi i mreža, a nalazi tuna i ajkula potvrđuju daleki ribolov. Genetski podaci i stariji pećinski otisak ruke dodatno podržavaju hipotezu o ranom i sofisticiranom pomorstvu, ali direktni ostaci plovila još nedostaju.
Drevni moreplovci: dokazi da su rani ljudi namerno prelazili otvoreno more pre oko 40.000 godina
Advanced Seafaring Found in Ancient Southeast AsiaM Swiet Productions - Getty Images
Nova studija i niz arheoloških otkrića preispituju staro uverenje da su rani moderni ljudi u Jugoistočnoj Aziji (ISEA) dospeli na udaljena ostrva tek slučajnim splavovima. Umesto toga, sve više dokaza ukazuje na planske, tehnički zahtevne pomorske prelaze – sa znanjem o plovidbi, čvrstim uvezivanjem i ribolovu na velikim udaljenostima.
Šta pokazuju nalazišta?
Kameni alati iskopani na Filipinima, u Indoneziji i Timoru-Leste imaju mikroskopske tragove trošenja koji ukazuju na obradu biljnih vlakana. Istraživači sa Ateneo de Manila University tumače te tragove kao svedočenje o izvlačenju vlakana za izradu užadi, mreža i poveznica – elemenata potrebnih za izgradnju čvrstih plovila i sistematski ribolov na otvorenom moru.
Uz to, na istim ili srodnim lokalitetima pronađeni su predmeti povezani s ribolovom (kuke, utezi, ostaci mreža) i kosti velikih pelagijskih riba kao što su tune i ajkule. To sugeriše da su drevni stanovnici lovili na velikim udaljenostima i poznavali sezonalnost i migracione puteve tih vrsta.
Genetika i raniji dokazi
Obimna genetska analiza objavljena krajem 2025. ukazuje da je naseljavanje Sahula (današnja Australija i Novi Gvineja) verovatno počelo pre oko 60.000 godina, što je zahtevalo ponovljene prelaze preko otvorenog mora. Dodatno, otkriće pećinskog otiska ruke na Sulavesiju starog oko 67.800 godina potvrđuje prisustvo simbolički aktivnih ljudi duž sjevernog migrantskog koridora.
Granice dokaza i naučni oprez
Važno je naglasiti da se drvo i druga organska građa paleolitskih plovila retko sačuvaju, pa ne postoji direktan materijalni dokaz za same čamce iz pre oko 40.000 godina. Kako je koautor Alfred Pawlik istakao početkom 2026, prelaz od alata za obradu biljaka do lashed (vezanih) plovila ostaje dobro potkrepljena, ali hipotetična rekonstrukcija, a ne potvrđena činjenica.
Identifikacija materijala za gradnju plovila kroz direktne ili indirektne dokaze od suštinskog je značaja za razumevanje kretanja preko i unutar ostrvskih sredina.
Autori studije smatraju da prisustvo takve pomorske tehnologije u praistorijskoj ISEA naglašava domišljatost ranih filipinskih naroda i njihovih suseda i postavlja region kao potencijalni centar ranih tehnoloških inovacija u pomorstvu.
Zaključak
Skup arheoloških i genetskih dokaza sve više podržava ideju da su prelazi otvorenog mora u jugoistočnoj Aziji bili namerni i zahtevni – uključivali su tehnologiju užadi, poznavanje struja i sposobnost za daleki ribolov. Ipak, bez direktnih ostataka plovila, rekonstruisanje tačnog izgleda tih plovila ostaje otvoreno pitanje za buduća istraživanja.
Pomozite nam da budemo bolji.
