Udruženja Predala Deklaraciju o Stradanju Srba u Hrvatskoj — Traže Usvajanje i Dopunu Zakona

Udruženja iz Beograda — Udruženje izbeglih, raseljenih i doseljenih lica "Zavičaj" i Udruženje "Srpska Krajina 1990" — danas su u Skupštini Republike Srbije predstavila Deklaraciju o stradanju srpskog naroda na prostoru Hrvatske i najavila da očekuju da će poslanici podržati njen prijem u parlamentu.

Šta deklaracija sadrži

Predstavnici udruženja navode da dokument obuhvata istorijska stradanja Srba u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj (NDH), posleratne demografske promene i podatke o žrtvama i raseljenima tokom sukoba 1991–1995. godine. Prve dve tačke ističu da je srpski narod sa prostora današnje Hrvatske bio na strani pobednika u oba svetska rata i da su Srbi dali značajan doprinos oslobođenju tih teritorija.

U dokumentu se podseća na ustaške logore i masovna stradanja u Drugom svetskom ratu — Jadovno, Gospić, Pag, Jasenovac, Stara Gradiška i druge lokacije — i navodi se procena o velikim gubicima srpskog stanovništva u tom periodu.

Posleratni period i brojke iz 1990-ih

Treća tačka Deklaracije konstatuje da su, kako se navodi, kroz kolonizaciju i raseljavanje (1945–1990) drastično promenjene nacionalne strukture na područjima koja su vekovima nastanjivali Srbi. Četvrta tačka pominje podatak od 11.186 poginulih civila i vojnika u ratu 1991–1995. i u posleratnom periodu, prema podacima koje su udruženja prikupila.

U petoj tački deklaracije navedeno je da je sa tih prostora prognano i raseljeno preko 680.000 osoba. Tekst dokumenta daje i razložene brojke: oko 251.000 prognanih iz urbanih oblasti u Srbiju, Republiku Srpsku i Srpsku Krajinu; 25.777 prema izveštaju generalnog sekretara Ujedinjenih nacija od 15. maja 1993. godine; oko 50.000 u treće zemlje do 1993; oko 30.000 tokom akcije "Bljesak"; oko 250.000 tokom akcije "Oluja"; i oko 100.000 raseljenih iz istočne Slavonije nakon mirne reintegracije.

Aktuelne tvrdnje i zahtevi udruženja

U šestoj tački, udruženja upozoravaju da pritisci i procesi raseljavanja, kako navode, i dalje traju te da je po njihovoj oceni "ustaštvo u Hrvatskoj i dalje prisutno". Kao ilustraciju navode masovni koncert Marka Perkovića Tompsona i kritikuju ulogu pojedinih osoba iz međunarodnih krugova.

Ratko Ličina, predsednik Udruženja "Srpska Krajina 1990", izjavio je da udruženja očekuju podršku državnih organa Srbije i Republike Srpske i traže da te činjenice budu iznete pred međunarodnu zajednicu kako bi se, kako navode, sprečilo dalje istrebljivanje ili raseljavanje Srba sa tih prostora.

Nenad Abramović, predsednik Udruženja "Zavičaj", rekao je da Deklaracija šalje poruku jedinstva iz Narodne skupštine, izrazio zahvalnost predsedniku Aleksandru Vučiću na posetama i brizi za stradalnike, i zahvalnost vladama Srbije i Republike Srpske na jačanju kulture sećanja. On je ocenio da je akcija "Oluja" imala karakter etničkog čišćenja, uz podršku, kako je rekao, NATO-a i nekih zemalja EU.

Pre nego što je Deklaracija predstavljena, u Skupštini Srbije održana je tribina povodom 31. godišnjice progona Srba u akciji "Oluja" pod nazivom "Ne zaboravljamo pogrom", u organizaciji ova dva udruženja.

Napomena: Sve navode iz Deklaracije prenosimo kao stavove predstavnika udruženja. Neki od navedenih podataka i ocena spornog su karaktera u međunarodnoj i regionalnoj javnosti i predmet su istorijskih, pravnih i političkih rasprava.