Pregled 5. avgusta: Na današnji dan zabeleženi su ključni događaji kao što su hapšenje Nelsona Mandele 1962. (posledica 27-godišnjeg zatvora), smrt Marilyn Monroe iste godine i Nixonovo priznanje u vezi sa Watergate aferom 1974. Među ostalim značajnim događajima su masakr u Sikh hramu 2012., otvaranje Olimpijskih igara u Riju 2016. i kontroverze oko Kašmira 2019. Navodi o događajima iz 2024. zahtevaju dodatnu verifikaciju.
Na današnji dan, 5. avgusta: Mandela uhapšen, Marilyn Monroe preminula, Nixon priznao Watergate
Nelson Mandela raises his fist to the crowd at the Washington Convention Center during his introduction June 26, 1990. The South African anti-apartheid activist was arrested on August 5, 1962, spending 27 years imprisoned. File Photo by Martin Jeong/UPI
Na današnji dan kroz istoriju zabeleženi su događaji koji su oblikovali politiku, kulturu i bezbednost širom sveta. Donosimo pregled najznačajnijih trenutaka koji su se desili 5. avgusta u različitim godinama.
On August 5, 1974, U.S. President Richard Nixon admitted ordering the Watergate investigation halted six days after the break-in. File Photo by Ken Cedeno/UPI
Ključni događaji
1861. — Predsednik SAD Abraham Lincoln odobrio je prvi savezni porez na dohodak kao privremenu meru u toku građanskog rata; porez je ukinut 1872. godine.
The 11-year-old son and 12-year-old daughter of shooting victim Prakash Singh are are comforted by mourners at a memorial service and visitation August 10, 2012, for six members of the Sikh temple mass murder at Oak Creek High School in Oak Creek, Wis. Wade Michael Page, a member of a racist neo-nazi group, has been identified as the lone gunman who killed six people, and then himself, during Sunday services at the Sikh Temple August 5. File Photo by Allen Fredrickson/UPI
1944. — Poljske podzemne snage oslobodile su stotine jevrejskih zatvorenika iz nacističkog radnog logora Gęsiowka u okviru pokušaja povratka Varšave, poznatog kao Varšavski ustanak.
UPI File Photo
1949. — Urazornom zemljotresu u Ekvadoru procenjeno je oko 6.000 poginulih i oko 20.000 povređenih, sa razarajućim posledicama po desetine gradova.
Fireworks ignite during the opening ceremony of the 2016 Summer Olympics in Rio de Janeiro, Brazil, on August 5, 2016. File Photo by Terry Schmitt/UPI
1957. — Emisija "American Bandstand", koju je vodio Dick Clark, počela je emitovanje na nacionalnom nivou u SAD. Clark je kasnije postao simbol američke televizijske pop-kulture.
On August 5, 2010, the U.S. Senate confirmed Elena Kagan as the newest member of the Supreme Court. File Photo by Kevin Dietsch/UPI
1962. — Policija je uhapsila južnoafričkog antiratnog i antiaparthejd borca Nelsona Mandelu pod optužbama da je podsticao štrajkove i zbog navodnog napuštanja države bez dozvole; Mandela je nakon toga proveo 27 godina u zatvoru, a kasnije postao predsednik Južne Afrike i dobitnik Nobelove nagrade za mir.
Bishop Gene Robinson (L), the first openly gay bishop, shares a laugh with senior adviser to the president Valerie Jarrett during an Easter prayer breakfast hosted by President Barack Obama in the East Room of the White House, in Washington on April 14, 2014. At right is the Rev. Al Sharpton. On August 5, 2003, U.S. Episcopal officials approved election of Robinson of New Hampshire. File Photo by Martin Simon/Pool
1962. — Glumica Marilyn Monroe preminula je od predoziranja barbituratima; imala je 35 godina.
File Photo by Roger L. Wollenberg/UPI
1974. — Predsednik SAD Richard Nixon priznao je da je naredio obustavu istrage Watergate afere nekoliko dana nakon provale u sedište Demokratske stranke, priznanje koje je ubrzalo njegovu ostavku.
Stevie Wonder performs a tribute to Richard Clark at the 40th anniversary American Music Awards held at the Nokia Theatre in Los Angeles on November 18, 2012. On August 5, 1957, Clark's "American Bandstand" began airing nationally. File Photo by Phil McCarten/UPI
1981. — Predsednik Ronald Reagan smenio je 11.359 kontrolora vazdušnog saobraćaja koji su stupili u štrajk, pozivajući se na nelegalnost štrajka i potrebu za bezbednošću letenja.
File Photo by John Angelillo/UPI
1991. — Iračke vlasti saopštile su da su obmanjivale inspektore UN oko mogućih programa biološkog oružja i priznale određene aktivnosti u vezi sa nuklearnim materijalima.
2003. — Episkopalna crkva u SAD odobrila je izbor V. Genea Robinsona iz Nju Hempšira za prvog otvoreno gej episkopa, događaj koji je izazvao široku pažnju i polemike unutar crkve.
2007. — Predsednik George W. Bush potpisao je Zakon (Protect America Act) koji je omogućio širu moć bez sudskog naloga za elektronsko prisluškivanje u određenim slučajevima, što je pokrenulo debatu o privatnosti i nacionalnoj bezbednosti.
2010. — Senat SAD potvrdio je Elenu Kagan za sudiju Vrhovnog suda sa rezultatima glasova 63-37; Kagan je potom položila zakletvu i zamenila u penziji Johna Stevensa.
2012. — U Sikh hramu u Oak Creeku (Viskonsin) dogodio se oružani napad u kome je, prema policijskim izveštajima, napadač identificiran kao Wade Michael Page ubio šest osoba, ranio više ljudi, a potom izvršio samoubistvo; incident je tretiran kao domaći terorizam motivisan mržnjom.
2016. — Svečano je otvoreno 31. Letnje olimpijske igre u Rio de Janeiru, Brazil.
2019. — Indijska vlada najavila je i sprovela mere za ukidanje specijalnog statusa regiona Kašmir (ukidanje člana 370), što je dovelo do političkih tenzija i međunarodnih reakcija.
2024. — Prema izveštajima koji su cirkulisali u trenutku objave ovog pregleda, premijerka Bangladeša Sheikh Hasina navodno je podnela ostavku i napustila zemlju nakon masovnih protesta, a Nobelovac Muhammad Yunus imenovan je za šefa prelazne vlade. Ovaj događaj zahteva dodatnu proveru i potvrdu iz nezavisnih izvora.
Zašto je važno
Datumi poput 5. avgusta pokazuju kako jedan dan može sadržati vrlo različite događaje: od političkih lomova i pravnih prekretnica do kulturnih i tragičnih incidenata. Mnoge od ovih priča i danas imaju posledice i pružaju lekcije o pravdi, bezbednosti i društvenim promenama.
Pomozite nam da budemo bolji.
