Studija u Journal of Archaeological Research osporava stereotip o "barbarima" kao neregulisanim divljacima, pokazujući da su decentralizovane društvene strukture često bile strateška odluka. Analizirane su četiri grupe — Vikinzi, Haudenosaunee, Morski narodi i Komanci — koje su koordinisale akcije bez centralizovane vlasti koristeći saveze, trgovinu i prilagodljive institucije. Autori naglašavaju važnost usmenih istorija i šireg poređenja za potpunije razumevanje ovih društava.
Nisu Bili Divljaci: Kako Su 'Barbari' Koristili Sofisticirane Decentralizovane Strategije
(Lorado/E+/Getty Images)
Reč "barbarin" potiče iz antičke Grčke i izvorno je značila jednostavno "stranac". Međutim, tokom vremena taj pojam je stekao pejorativne konotacije povezane sa divljaštvom i nasiljem — stereotip koji je dugo oblikovao istorijske narative.
Nova studija objavljena u Journal of Archaeological Research, koju su potpisali istraživači iz SAD i Švedske (među kojima je i antropološkinja Jennifer Birch), preispituje ovaj pogled. Autori analiziraju četiri istorijska primera i pokazuju da su grupe koje su često nazivane "barbarima" delovale planski, koordinisano i politički promišljeno, uprkos odsustvu centralizovane države.
The Haudenosaunee were one of the groups studied, shown here fighting the Algonquian near Lake Champlain in the US (Wikimedia Commons/Public domain)
Četiri studije slučaja
Istraživači se fokusiraju na četiri grupe: Vikinzi, Haudenosaunee (Irokezi), Morski narodi u regionu Mediterana i Komanci na američkom jugozapadu. Svaka od ovih zajednica primenjivala je decentralizovane, ali efektivne strategije za sticanje resursa, održavanje saveza i vođenje oružanih kampanja.
Decentralizacija Kao Strategija
Autori ističu da je decentralizacija često bila svesna politička odluka. Umesto da predstavljaju haos, razbijene strukture vlasti su otežavale protivnicima da unište celu zajednicu uklanjanjem jedne tačke vlasti. Savezi, klanovi, trgovinske veze i ritualne prakse omogućavali su koordinaciju bez jedinstvenog vrhovnog vođe.
TheComanche Meeting the Dragoonsoil-on-canvas painting by US artist George Caitlin. (Wikimedia/Public domain)
Pljačke I Ratovanja Kao Planirane Aktivnosti
Pljačkanja i upadi koje su vršili Vikinzi, Komanci i druge grupe nisu bili nužno nasumične orke- destruktivne akcije: istraživači ih vide kao organizovane metode prikupljanja bogatstva, sredstava i robova, koje su koristile kompleksne mreže informacija i savezništava.
"Decentralizovana, militarizovana svojstva takozvanih 'barbara' bila su svesne političke strategije, često usmerene protiv ekspanzije pre-modernih država i carstava."
Važnost Višestrukih Izvora
Autorima je takođe važno naglasiti da je većina pisanih zapisa o tim grupama potekla od njihovih protivnika — država i carstava koja su bila napadnuta. Zbog toga arheološki nalazi zajedno sa usmenim predanjima igraju ključnu ulogu u razumevanju stvarne složenosti ovih društava.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
Šta ovo znači za istoriju
Ovaj pristup menja način na koji tumačimo razvoj ratovanja i politike u pred-modernom svetu: umesto jednostavnog okvira "civilizacija protiv divljaka", vidimo kako decentralizovane kolektivne zajednice mogu skalirati delovanje, balansirati između autonomije i kolektivnih ciljeva i promenljivo prilagođavati strategije prema okolnostima.
Autori pozivaju na šira međukulturna poređenja i veće uključivanje usmene tradicije kako bi se bolje dokumentovale koalicije, strateški sporazumi i vojne kampanje koje arheologija sama možda ne može u potpunosti da zabeleži.
Zaključak: Termin "barbarin" mnogo toga prikriva. Kada se posmatraju iz perspektive njihovih vlastitih institucija i strategija, grupe koje su vekovima bile marginalizovane u istorijskim zapisima često su pokazivale visok nivo političke i vojne sofisticiranosti.
Pomozite nam da budemo bolji.
