Nova studija sa University of Kentucky pokazuje da mikroglija — imunološke ćelije mozga — može posredovati gubitak sna povezan s Alchajmerovom bolešću. Kod miševa, pojava amiloid-beta ploča oduzela je 1,5–2 sata sna, dok je blokada mikroglije vratila otprilike dva sata restaurativnog sna. Lekovi koji umiruju mikrogliju nisu smanjili broj ploča, što sugeriše da upala, a ne same ploče, remeti san. Potrebna su dalja istraživanja pre primene na ljude.
Umirivanje mikroglije vraća do dva sata sna u miševima — novi uvid u Alchajmerovu bolest
(Ktsimage/iStock/Getty Images Plus)
Alchajmerova bolest predstavlja veliki izazov zbog složenog spleta faktora rizika, uzroka i simptoma — a poremećaji sna su među najrasprostranjenijim i najštetnijim. Nova studija istraživača sa University of Kentucky, objavljena u časopisu Alzheimer's & Dementia, baca novo svetlo na to kako imunološke ćelije mozga utiču na san tokom ranih faza bolesti.
Glavni nalazi
Istraživači su koristili miševe genetski modifikovane da razvijaju amiloid-beta ploče karakteristične za Alchajmerovu bolest i uporedili ih sa zdravim kontrolama. Prvi pojavni znaci ploča javili su se oko šest meseci starosti i bili su praćeni gubitkom sna od oko 1,5–2 sata po noći. Neočekivano, povećanje broja ploča do 18. meseca nije dodatno pogoršalo gubitak sna.
Brain tissue scans, showing the effects of immune cells being turned off (right) on microglia and amyloid plaques. (Nicholas Constantino)
„Nisu same ploče, niti isključivo disfunkcionalni neuroni ti koji uzrokuju gubitak sna, već mikroglija“, kaže fiziolog Shannon Macauley (University of Kentucky).
Eksperiment sa blokadom mikroglije
U odvojenom eksperimentu istraživači su primenili lekove koji slabe reakciju mikroglije. Kod miševa sa modelom Alchajmera to je dovelo do vraćanja otprilike dva sata restaurativnog sna po noći, iako se količina amiloid-beta ploča nije promenila. To ukazuje da mikroglija deluje kao posrednik između prisustva ploča i poremećaja sna, verovatno kroz upalni odgovor koji održava mozak u stanju povišene aktivacije.
Zašto je to važno
Restorativni san je ključan za učenje, pamćenje i uklanjanje toksina iz mozga; njegov gubitak može stvoriti začarani krug koji ubrzava oštećenje. Ciljevi koji bi umirili, a ne eliminisali mikrogliju, mogli bi postati novi pristupi za ublažavanje neuroloških simptoma ili usporavanje napredovanja bolesti.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
Ograničenja i naredni koraci
Studija je sprovedena kod miševa, pa su potrebna oprezna i rigorozna ispitivanja pre kliničke primene kod ljudi. Potencijalne terapije verovatno će težiti modulaciji upalnog odgovora mikroglije, a ne njihovom potpunom gašenju. Autori takođe ističu mogućnost upotrebe prenosivih EEG sistema za rano otkrivanje promena u snu koje bi mogle ukazivati na ranu fazu bolesti kod ljudi.
Studija: Alzheimer's & Dementia (University of Kentucky).
Pomozite nam da budemo bolji.
