Na lokalitetu Ulucak u zapadnoj Turskoj pronađeni su otisci prstiju stari oko 8.000 godina na keramičkim predmetima iz radionice datirane na 6000–5840. p. n. e. Među otiscima su prepoznati i otisci dece do 11 godina, što ukazuje da su u radu učestvovali muškarci, žene i deca. Nalaz menja dosadašnje pretpostavke o rodnoj i starosnoj podeli rada u ranim fazama proizvodnje keramike, a naredne studije će koristiti moderne metode za detaljniju analizu tehnika i organizacije radionice.
Otisci prstiju stari 8.000 godina iz Ulucaka otkrivaju: muškarci, žene i deca u radionici keramike
Photo Credit: X
Pre oko 8.000 godina, neko je pritisnuo prst u vlažnu glinu na teritoriji današnje zapadne Turske — i taj sitni otisak i danas je vidljiv. Otisci pronađeni na delovima keramike sa nalazišta Ulucak daju ličan uvid u to ko je učestvovao u izradi ranih keramičkih proizvoda.
Radionica, nalazi i datovanje
Arheolozi koji rade na nalazištu Ulucak u opštini Kemalpaşa (provincia İzmir) identifikovali su otiske prstiju na glinenim hlebovima i drugim keramičkim predmetima iz radionice datirane na period oko 6000–5840. p. n. e. Radionica je bila deo većeg kompleksa sa šest prostorija u kojima su nađeni alati, pigmenti, nedovršena keramika i razni pribori za zanat.
Ko su bili tvorci keramike?
Istraživanja, koja vodi prof. Özlem Çevik sa Trakya University od 2009. godine, ukazuju da su među otiscima bili i tragovi prstiju pripisanih deci starih i do 11 godina. Kako je Čevik izjavila za Newsweek, nalaz menja dotadašnja stanovišta o tome da je proizvodnja keramike bila striktno podeljena po rodu ili ograničena samo na odrasle majstore.
„Slučaj Ulucak ukazuje da tokom inicijalnih faza specijalizovane proizvodnje keramike nije uočena rodna diferencijacija.“
— Özlem Çevik, Trakya University (izjavljeno za Newsweek)
Predmeti i tehnologije u radionici
Među pronađenim materijalima nalaze se nedovršene posude izrađene tehnikom namotavanja (coil-built), kameni alati za poliranje, koštani alati za izravnavanje površina, kameni mlinovi za pripremu pigmenata i fragmenti crvenog pigmenta koji bi mogao biti hematit. Takav skup nalaza ukazuje na organizovan proces rada — od pripreme gline i bojila do oblikovanja i dorade predmeta.
Šta otisci prstiju otkrivaju
Otisci prstiju predstavljaju neposredan fizički dokaz prisustva i rada pojedinaca; u slučaju Ulucaka oni pokazuju da su u proces bile uključene različite starosne grupe i oba pola. Nalaz dovodi u pitanje prethodne pretpostavke da je keramika nastajala isključivo u domaćinstvima ili da je proizvodnja bila privilegija jedne društvene grupe.
Dalja istraživanja
Istraživači planiraju dalju analizu otisaka i alata koristeći savremene metode snimanja i obrade kako bi preciznije odredili uzrast i pol nosilaca otisaka, kao i tehnike oblikovanja i obrade. Kako je Čevik napomenula, dodatne studije će pokušati da razjasne koje su tačno razlike postojale između domaće izrade i radionickih procesa — da li su to bile priprema gline, metode oblikovanja ili nivo obučenosti izvođača.
Širi značaj nalazišta
Nalaz iz Ulucaka daje vredan uvid u rane oblike organizovane proizvodnje pre pojave industrijskih pogona: pokazuje upotrebu posvećenih prostora, specijalizovanih alata i prenošenje zanatskog znanja unutar zajednice. Otisci prstiju nam omogućavaju da se bolje povežemo sa pojedincima koji su pre nekoliko milenijuma oblikovali svakodnevne predmete — činije, vrčeve i posude za kuvanje.
Izvori: Daily Galaxy, Newsweek. Dalje analize i javna prezentacija nalaza očekuju se kako istraživanje odmiče.
Pomozite nam da budemo bolji.
