Robert Gilman, bivši američki marinac i nastavnik, pušten je iz ruskog zatvora 11. avgusta i prebačen u SAD zbog naglog pogoršanja zdravlja. Sigurnosni snimci pokazuju da je udario čuvara nakon provokacije, a potom su ga drugi čuvari pretukli — incident nakon kojeg mu je navodno produžena kazna. Pristalice tvrde da je bio izložen dugotrajnom psihofizičkom zlostavljanju, što je dovelo do dijagnoze disocijativnog stupora. Oslobađanje je obavljeno na "humanitarnoj osnovi" i sprovedeno je u saradnji sa specijalnim izaslanikom SAD.
Oslobođenje Roberta Gilmana: Snimci Zlostavljanja, Dijagnoza Disocijativnog Stupora i Hitni Povratak u SAD
Robert Gilman poses for a photo with his sister Lexi Gilman in a Gilman family photo provided by Global Reach, a nonprofit that helps return Americans wrongfully detained abroad back to the United States. According to family, the siblings were close. Gilman was his sister's "protector." Both worked as English teachers.
Robert Gilman, 32-godišnji bivši američki marinac i nastavnik iz Lowella u Massachusettsu, pušten je iz ruskog zatvora 11. avgusta i prebačen u Sjedinjene Države na hitnu medicinsku negu nakon naglog pogoršanja zdravstvenog stanja.
Šta pokazuju snimci i optužbe
Sigurnosni snimak iz zatvora, koji je podelio USA TODAY, prikazuje Gilmana kako udari zatvorskog čuvara u lice nakon što ga je čuvar navodno provocirao dodirom intimnih delova. Na snimku se vidi kako su potom drugi čuvari skočili na Gilmana i pretežno ga pretukli. Nakon incidenta ruske vlasti su mu, prema dostupnim informacijama, produžile zatvorsku kaznu.
Kontekst pritvora i tretmana
Gilman je prvi put priveden u Rusiji početkom 2022. godine, neposredno pre pune invazije na Ukrajinu. Ruske državne agencije izvestile su da je optužen za napad na policajca dok je bio pijan i da je prvobitno osuđen u oktobru 2022. Porodica međutim tvrdi da je do privođenja došlo nakon što je Gilman, u trenutku jakih napada mučnine, slučajno udario policajca.
"Jedini razlog zbog kojeg je bio u lošem stanju je ono što su Rusi uradili njemu," rekao je Eric Lebson iz nevladine organizacije Global Reach, koja je radila na slučaju Gilmana više od dve godine.
Zagovornici tvrde da je Gilman bio izložen dugotrajnim periodima izolacije, prisilnom davanju sedativa, psihološkim pritiscima (uključujući lažne tvrdnje o povredama članova porodice) i ekstremnim fizičkim pritiscima, uključujući prinudne vežbe koje su trajale i do 16 sati dnevno. Lebson navodi i da su zatvorsko osoblje i tužioci namerno provocirali pritvorenike kako bi im dodavali nove optužbe — praksu poznatu i kao "taočna diplomatija".
Dijagnoza i oslobađanje
Prema izjavama američkih zvaničnika i pristalica, Gilmanu je 50 dana pre oslobađanja postavljena dijagnoza disocijativnog stupora — psihičkog stanja izazvanog traumom koje je, kako se navodi, ostavilo zatvorenika "suštinski katatončnim": nesposobnim da jede i da koristi toalet, sa značajnim fizičkim i kognitivnim oštećenjima.
Američki predsednik je objavio da je oslobađanje izvršeno na "humanitarnoj osnovi" i zahvalio ruskome predsedniku na saradnji; državni sekretar Marco Rubio je rekao da je Rusija radila sa specijalnim izaslanikom Steveom Witkoffom kako bi omogućila prebacivanje Gilmana u SAD radi lečenja. Gilman je nakon kratkog zadržavanja u Vašingtonu prebačen u San Antonio, Texas, na dalju medicinsku negu.
Reakcije i širi kontekst
Eric Lebson i organizacija Global Reach smatraju da je slučaj jedan od najalarmantnijih s kojima su se susreli i upozoravaju da bi slični ishodi mogli zadesiti i druge Amerikance koji su i dalje u ruskom pritvoru. Senator Ed Markey je opisao tretman kao mučenje koje je dovelo do teškog psihofizičkog oštećenja.
Gilman je nakon vojne službe radio kao nastavnik engleskog jezika u Poljskoj (Wrocław), gde su ga učenici nazivali "Captain America". Porodica navodi da je putovao kroz Moskvu ka Moldaviji radi posla, nakon čega je usledilo hapšenje prilikom posete rodbini izvan Moskve. Ostali Amerikanci privedeni oko istog perioda, navodno iz političkih razloga, i dalje ostaju u ruskom pritvoru.
Napomena o izvorima
Informacije u ovom tekstu proističu iz izveštaja USA TODAY-a i izjava porodice, advokata i organizacije Global Reach, kao i javnih izjava američkih zvaničnika.
Former U.S. MarineRobert Gilman, who serves a prison sentence for assaulting a Russian police officer in 2022, attends a court hearing in Voronezh, Russia on April 6, 2026. A former Marine held in a Russian prison since 2022 has been released and is headed back to the United States, PresidentDonald Trumpannounced Tuesday, Aug. 11.Robert Gilman, a U.S. citizen from Lowell, Massachusetts, is facing a series of health complications, according to those who advocated for his release. The 32-year-old was imprisoned for four years and subjected to torture that has left him in an "essentially catatonic" state, said U.S. Sen. Ed Markey.(Vladimir Lavrov, REUTERS)
US Senator Ed Markey, Democrat from Massachusetts, speaks during a news conference following the release of Massachusetts resident and former US Marine Robert Gilman, in Boston on August 11, 2026. US President Donald Trump said on Tuesday that his discussions with Russian President Vladimir Putin led to the release from prison of former US Marine Robert Gilman. Gilman was sentenced in 2022 by a court in southwestern Russia to four and a half years in prison for assaulting a police officer. His sentence was later extended to 10 years for violence against prison staff.(JOSEPH PREZIOSO, AFP via Getty Images)
Former U.S. Marine Robert Gilman, who serves a prison sentence for assaulting a Russian police officer in 2022, attends a court hearing in Voronezh, Russia on April 6, 2026.(Vladimir Lavrov, REUTERS)
Former U.S. Marine Robert Gilman, who serves a prison sentence for assaulting a Russian police officer in 2022, attends a court hearing in Voronezh, Russia on April 6, 2026.(Vladimir Lavrov, REUTERS)
Former U.S. Marine Robert Gilman, who serves a prison sentence for assaulting a Russian police officer in 2022, attends a court hearing in Voronezh, Russia on April 6, 2026.(Vladimir Lavrov, REUTERS)
Former U.S. Marine Robert Gilman, who serves a prison sentence for assaulting a Russian police officer in 2022, reacts inside a defendants' cage during a hearing of a court that considers new charges alleging he attacked prison staff this past August, in Voronezh, Russia on Nov. 11, 2025.(Vladimir Lavrov, REUTERS)
Former U.S. Marine Robert Gilman, who serves a sentence for attacking a police officer and is accused of assaulting a prison official, stands inside an enclosure for defendants as he attends a court hearing in Voronezh, Russia on Oct. 7, 2024.(Vladimir Lavrov, REUTERS)
Former U.S. Marine Robert Gilman, who serves a sentence for attacking a police officer and is accused of assaulting a prison official, stands inside an enclosure for defendants as he attends a court hearing in Voronezh, Russia on Oct. 7, 2024.(Vladimir Lavrov, REUTERS)
Former Marine Robert Gilman wears fatigues in an undated photo provided by the Gilman family through Global Reach, a nonprofit that helps return Americans wrongfully detained abroad back to the United States.
Robert Gilman stands with his mother Nina Gilman in an undated Gilman family photo provided by Global Reach, a nonprofit that helps return Americans wrongfully detained aboard back to the United States. The former Marine holds a U.S. Marine Corps flag.
Robert Gilman poses for a selfie in 2020 provided by the Gilman through Global Reach, a nonprofit help return Americans wrongfully detained abroad back to the United States.
Pomozite nam da budemo bolji.
