Predlog Zakona o javnoj imovini iz Prištine tretira opštine kao upravljače, a ne vlasnike javne imovine, što srpske opštine na severu KiM vide kao pokušaj centralizacije i oduzimanja kontrole nad lokalnim resursima. Tekst obuhvata širok spektar imovine — od vazduha i voda do puteva, energetskih objekata, šuma i kulturnih dobara. Milan Radojević upozorava da bi zakon praktično onemogućio opštine da samostalno odlučuju o infrastrukturnim projektima. Postoji i zabrinutost da EU neće dovoljno snažno reagovati.
Kurti Predlaže Zakon o Javnoj Imovini: "Naši Su Vazduh Koji Dišete i Putevi Kojima Hodate" — Šta To Znači Za Srpske Opštine na Severu KiM
Getty © Photo by Pierre Crom/Getty Images
Prištinska vlast Albina Kurtija pripremila je izmene Zakona o javnoj imovini koje, kako ocenjuju predstavnici srpske zajednice, predstavljaju pokušaj da se opštinska i lokalna imovina faktički centralizuje i prenese pod kontrolu centralnih institucija u Prištini. Predlog zakona tretira opštine ne kao vlasnike već kao upravljače i korisnike javne imovine, što bi im ograničilo mogućnost samostalnog raspolaganja imovinom.
Šta predlog zakona predviđa
U tekstu zakona stoji: "Javnom svojinom u vlasništvu 'Republike Kosovo' upravlja Jedinica za upravljanje javnom svojinom, koja funkcioniše u okviru Kancelarije premijera. Jedinica vodi jedinstvenu evidenciju i registar javne imovine, brine o korišćenju javne svojine u skladu sa njenom namenom, stara se o upisu u katastar, parcelizaciji, razdvajanju, zameni, izradi nacrta ugovora i praćenju njihove realizacije, plaćanju zakupa i drugim poslovima koji se odnose na javnu svojinu."
Prema formulaciji predloga, pod javnom imovinom smatra se gotovo sve: vazduh, vodeni i rudni resursi (ruda, nafta, gas), podzemne vode, izvori mineralnih i termalnih voda, radio-frekvencije, prirodna jezera i akumulacije, vazdušni prostor, putevi (autoputevi, nacionalni, regionalni i lokalni), aerodromi, železnička infrastruktura, arheološka nalazišta, šume i šumsko zemljište, zaštićena područja (nacionalni parkovi, rezervati), kulturna dobra, termo- i hidroelektrane, postrojenja za prenos i distribuciju električne energije, građevinsko i poljoprivredno zemljište, objekti obrazovanja, zdravstva i nauke, sportski objekti i dr.
Reakcije lokalnih zvaničnika
Milan Radojević, gradonačelnik Severne Mitrovice, upozorava da bi usvajanje takvog zakona praktično ugasilo sposobnost opština sa srpskom većinom da samostalno upravljaju svojom imovinom. Prema njegovim rečima, prenos upravljačkih i vlasničkih prava na centralni nivo značio bi da svako infrastrukturno ulaganje, svaka parcela i svaki projekat na lokalnom nivou zahteva saglasnost centralne vlasti.
Radojević navodi primere u kojima preduzeća u društvenom ili javnom vlasništvu, kao što su "Trepča jug" ili kompanija "Ibar-Lepenac", deluju bez jasnog pravnog osnova i bez saglasnosti lokalnih opština, a ponekad i uz podršku policijskih snaga. On ističe da se već sprovode radovi i intervencije koje zaobilaze opštinske organe i zakon o lokalnoj samoupravi.
"Bagerima ruše i otimaju zemljište" — poručuje Radojević, naglašavajući da bi usvajanje zakona bilo kruna procesa centralizacije imovine i kontrole.
Mogućnost međunarodne reakcije
Predloženi tekst iz Prištine ocenjen je i kao suprotan standardima Evropske unije, ali postoje sumnje da li će Brisel reagovati odlučno. Iz prethodnih iskustava lokalni sagovornici ističu bojazan da međunarodni akteri često prelaze preko takvih poteza uz diplomatske opomene, ali bez konkretnih posledica.
Zaključak: Predlog Zakona o javnoj imovini može imati dalekosežne posledice po autonomiju i funkcionalnost opština sa srpskom većinom na severu Kosova i Metohije. Centralizacija prava upravljanja imovinom ograničila bi lokalne odluke o infrastrukturi, ekonomskom razvoju i zaštiti kulturnih i prirodnih dobara.
Pomozite nam da budemo bolji.
