Rat u Iranu indirektno ugrožava školovanje najsiromašnijih porodica u Aziji i Africi jer podiže cene goriva, hrane i đubriva. Na Tonle Sapu u Kambodži deca često kreću u školu kasnije zbog opasnosti na vodi, a rast troškova tera porodice da biraju između plaćanja osnovnih potreba i obrazovanja. UNICEF procenjuje da bi sukob mogao gurnuti dodatnih 23,4 miliona dece u siromaštvo, dok programi školskih obroka i državni budžeti za obrazovanje dolaze pod pritisak.
Rat u Iranu Prisiljava Decu Da Biraju Između Škole I Preživljavanja
Students arrive at a school in a floating village on the Tonle Sap Lake, Cambodia, Tuesday, June 30, 2026. (AP Photo/Anton L. Delgado)(AP Photo/Anton L. Delgado)
Sou Sreynich, 13-godišnja devojčica sa Tonle Sapa u Kambodži, sanja da postane učiteljica. Ali prvi put je u školu krenula tek sa 10 godina, jer su roditelji čekali da nauči da pliva pre nego što je poveriaju putu čamcem kroz poplavljena područja. Danas joj obrazovanje ugrožava novi i nepredvidiv izazov: sve veće cene goriva povezane sa ratom u Iranu, koje pritiskaju već iznemogle porodične budžete.
A teacher addresses students at a school in one of the floating villages of Cambodia's Tonle Sap Lake on Monday, June 29, 2026. (AP Photo/Anton L. Delgado)(AP Photo/Anton L. Delgado)
Kako rat utiče na školovanje najugroženijih
Porast cena dizela i benzina poskupljuje prevoz dece i nastavnika, uvećava troškove transporta školskih potrepština i napajaćeg sistema, i dodatno opterećuje državne budžete koji se suočavaju s većim računima za energiju i subvencije. U zemljama koje uvoze energente i đubriva to dovodi do višestrukih šokova: manje sredstava za obrazovanje, poskupljenje hrane i smanjenje doznaka, što posebno pogađa siromašne zajednice u Aziji i Africi.
Sou Sreynich collects firewood with her family near their home in a floating village on Cambodia's Tonle Sap Lake on Monday, June 29, 2026. (AP Photo/Anton L. Delgado)(AP Photo/Anton L. Delgado)
Tonle Sap: škola na vodi i svakodnevni rizici
Na Tonle Sap, najvećem slatkovodnom jezeru u Jugoistočnoj Aziji, deca često koriste gasne čamce da bi stigla do plutajućih škola. Nastavnici kažu da je tokom godina desetoro učenika udavilo. Souina porodica živi od ribolova; rast cena goriva onemogućio im je odlazak u dublje vode, pa dete mora da izostaje iz škole i radi kako bi pomoglo porodici.
Students board school boats to return to their homes in a floating village on Cambodia's Tonle Sap Lake on Monday, June 29, 2026. (AP Photo/Anton L. Delgado)(AP Photo/Anton L. Delgado)
„Hoću da završim školovanje“, kaže Sou.
Primeri iz Vijetnama i širi uticaj
U Vijetnamu su sestre Ly (16) i Nhi (13) morale da napuste školu kada je njihov otac ostao bez posla zbog rasta cene dizela. Devojčice su radile u Hanoju u opasnim uslovima pre nego što je nevladina organizacija Blue Dragon intervenisala i pomogla im da se vrate u školu. Humanitarni radnici upozoravaju da je ovo tipičan obrazac: porodice prave "trijažu" i biraju koje će dete ostati u školi, dok ostali idu na posao i postaju ranjiviji na eksploataciju.
The floating village of Kampong Prahok on the Tonle Sap Lake, Cambodia, Monday, June 29, 2026. (AP Photo/Anton L. Delgado)(AP Photo/Anton L. Delgado)
Globalne brojke i rizici
UNICEF upozorava da bi nastavak sukoba mogao gurnuti dodatnih 23,4 miliona dece u siromaštvo do kraja godine, pri čemu bi oko 80% tih slučajeva bilo u Africi i Aziji. Više od 466 miliona dece širom sveta dobija bar jedan obrok dnevno u školi (WFP); podizanje troškova transporta i poremećaji u isporuci đubriva ugrožavaju te programe i dodatno smanjuju motivaciju porodica da šalju decu u školu.
Organizacije kao što su Education Above All, Save the Children, Blue Dragon i Aide et Action ukazuju na hitnost intervencija: od finansijske pomoći porodicama i podrške programima školskih obroka do sigurnijeg prevoza i zaštite dece od rada i trgovine ljudima. U mnogim južnoazijskim zajednicama devojčice su posebno ugrožene i rizik od ranih brakova može da poraste.
Šta je na potezu
Stručnjaci pozivaju vlade i međunarodne donatore da usmere podršku ka održavanju pristupa obrazovanju za najranjivije porodice — kroz subvencije za prevoz, ciljane gotovinske transfere, zaštitne programe protiv rada dece i finansiranje školskih obroka. Bez takvih mera, ratne ekonomske posledice pretiće da ponište godine postignutog napretka u obrazovanju i smanjenju siromaštva.
Napomena o izvoru: Tekst je baziran na izveštaju Associated Pressa. AP napominje da njihovo klimatsko i ekološko izveštavanje dobija sredstva od privatnih fondacija, ali je AP jedini odgovoran za sadržaj.
Pomozite nam da budemo bolji.
