ALMA je otkrila dugački tok gasa (strimer) koji udara u protoplanetarni disk trostrukog sistema GW Orionis i naginje njegov spoljašnji prsten. Tok je dugačak oko 0,2 svetlosne godine i otkriven je preko emisije ugljen-monoksida, indikatora molekularnog vodonika. Prenos ugaonog momenta između strimera i diska verovatno je izazvao pomeranje prstena, što može objasniti zašto neke egzoplanete imaju visoko inklinirane ili retrogradne orbite. Naučnici planiraju širu anketu mladih zvezda kako bi procenili koliko su takvi tokovi česti.
Ogroman Tok Gasa Nagnuo Protoplanetarni Disk u Sazvežđu Orion — Moguće Objašnjenje Neobičnih Orbita
A tendril of blue-grey gas curves its way across a starry background toward a ring of bright orange gas around two brighter, smaller rings inside of it.
Astronomi su otkrili ogroman tok kosmičkog gasa koji je nagnuo spoljašnji prsten protoplanetarnog diska u trostrukom sistemu GW Orionis u sazvežđu Orion. Otkriće, izvedeno pomoću ALMA radio-teleskopa, pokazuje da strimer gasa koji dopire iz okolnog molekularnog oblaka može da menja ugaoni moment diska i time ga trajno pomeri iz prvobitne ravni.
Šta su otkrili?
GW Orionis je retki trostruki sistem sa diskom koji se sastoji od tri prstena nagnuta pod različitim uglovima. Novi ALMA podaci otkrili su dugački "tok" ili strimer gasa koji dopire do spoljnog prstena i delovanjem ugaonog momenta savija i naginje taj prsten. Strimer je otkriven preko emisije ugljen-monoksida (CO), koji je pokazatelj prisutnosti molekularnog vodonika (H2) koji je sam po sebi nevidljiv na ovim talasnim dužinama.
This artist's representation highlights the streamer feeding material onto the protoplanetary disk, GW Ori, creating misaligned dust rings. | Credit: NSF/AUI/NSF NRAO/B.Saxton
Ključne brojke
- Dužina strimera: oko 0,2 svetlosne godine (~12.600 AU, 1.9 biliona km ili ~1.2 biliona milja).
- Radijusi prstenova diska: približno 4.1, 17.4 i 31.6 milijardi milja (6.7, 28 i 51 milijardi km; otprilike 44, 187 i 340 AU).
- Udaljenost sistema: oko 1.300 svetlosnih godina u molekularnom prstenu Lambda Orionis.
Kako to menja naše razumevanje formiranja planeta?
Ranije su naučnici pretpostavljali da neotkriveni džinovski planeti mogu iskriviti prstenove diskova. Međutim, modelovanje koje je uradila ekipa vodjena Marijom Galloway-Sprietsma sugeriše da spoljašnji strimer ima (ili je imao) dovoljan ugaoni moment da pomeri prsten. Danas je ugaoni moment samog toka manji od trenutnog momenta diska, što znači da je već izvršen ključan prenos rotacione energije koji je doveo do nagiba.
"Kada je naš tim modelirao dotok ovog strimera, ustanovio je da je ugao pod kojim udara u disk usko poravnat sa spoljnim prstenom", izjavila je Maria Galloway-Sprietsma.
Ovo objašnjenje može pomoći da se razjasni i zašto neke egzoplanete imaju visoke inklinacije ili čak retrogradne orbite u odnosu na rotaciju svoje zvezde — vanjski uticaji tokom formiranja sistema (kao što su strimeri) mogu poremetiti prvobitno uredne, poravnate orbite.
This superimposed image of of the GW Orionis star system shows images from the ALMA radio telescope (in blue) overlayed on the ESO Very Large Telescope's SPHERE instrument's view, which shows the shadow of the system's innermost ring. | Credit: ESO/Exeter/Kraus et al., ALMA (ESO/NAOJ/NRAO)
Šta sledi?
Istraživači ističu da je potrebno više primera da bi se potvrdila univerzalnost ovog mehanizma. Plan je sprovođenje sistematske ankete mladih zvezda pomoću ALMA-e i drugih instrumenata kako bi se procenilo koliko su česti ovakvi strimeri i koliki je njihov uticaj na oblikovanje planetarnih sistema.
Objavljeno: rezultati su objavljeni 6. avgusta u časopisu The Astronomical Journal. Slike i dodatne informacije pružili su ALMA i ESO (VLT/SPHERE).
Pomozite nam da budemo bolji.
