Spotted lanternfly (Lycorma delicatula) je invazivni insekt prisutan u 19 saveznih država SAD i Distriktu Kolumbija, koji ugrožava drveće i vinograde. Preliminarni eksperimenti pokazuju da mlečnjak (Asclepias spp.) izaziva visoku smrtnost lanternfly-ja — između 10% i 90% u roku od 24 sata, u zavisnosti od vrste mlečnjaka i životne faze insekta. Iako hemijski uzrok nije razjašnjen, sadnja autohtonih mlečnjaka može biti koristan deo integrisanog upravljanja štetočinom i istovremeno pomoći oprašivačima poput monarha.
Neočekivano oružje protiv spotted lanternfly: mlečnjak koji izaziva visoku smrtnost
A spotted lanternfly rests on the Gold Building in Hartford, Connecticut.Mark Mirko, Connecticut Public/Getty Images
Spotted lanternfly (Lycorma delicatula) je invazivni insekt koji se prvi put pojavio u SAD 2014. godine i od tada se proširio na veliki deo severoistoka zemlje — trenutno je zabeležen u 19 saveznih država i u Distriktu Kolumbija. Osim što siše biljni sok i oštećuje drveće, predstavlja ozbiljnu pretnju za vinogradarstvo i druge useve.
Novo otkriće: mlečnjak kao potencijalno oružje
Istraživači su primetili nešto neočekivano: spotted lanternfly koji se hrane na biljkama mlečnjaka (Asclepias spp.) često uginu vrlo brzo. Početna građanska zapažanja dovela su do kontrolisanih eksperimenata koje su sproveli Sara Hermann (Penn State) i Anne Johnson (Michigan State). U njima su u kavezima poređani tretmani sa različitim vrstama mlečnjaka, vinovom lozom (omiljenom hranom lanternfly-ja) i bez biljaka.
Šta su istraživači zabeležili
Rezultati su pokazali znatno veću smrtnost kod jedinki koje su imale pristup mlečnjaku u odnosu na one koje su se hranile lozom grožđa. U preliminarnim rezultatima zabeležena je smrtnost u rasponu od oko 10% do čak 90% u roku od 24 sata, u zavisnosti od životne faze insekata i vrste mlečnjaka. Odrasli jedinci i poslednje nimfalne faze bili su najosetljiviji.
„Planirali smo da eksperiment traje nedelju dana, ali kada smo se vratili sledećeg dana, većina lanternfly-ja koja su bila na mlečnjaku bila su mrtva“, kaže Anne Johnson.
Istraživači naglašavaju da hemijski mehanizam nije još razjašnjen: mada je poznato da monarh leptiri apsorbuju toksine iz mlečnjaka koji ih čine manje poželjnim za predatore, još nije utvrđeno koja komponenta mlečnjaka izaziva akutnu smrtnost kod spotted lanternfly-ja.
Praktične implikacije i preporuke
Iako su podaci preliminarni i tek treba da prođu potpunu recenziju i dodatne analize, istraživači vide potencijal u sadnji autohtonih vrsta mlečnjaka kao delu integrisanog pristupa kontroli ove invazivne vrste. Prednosti su dvojake: mlečnjaci podržavaju populacije oprašivača, naročito monarha, i — po ovim nalazima — mogu smanjiti brojnost lanternfly-ja u lokalnim staništima.
Važno je napomenuti: ovo nije "čarobni metak". Hermann upozorava da nijedna pojedinačna mera neće sama po sebi zaustaviti invaziju. Najefikasniji pristup uključuje kombinaciju mera: sadnju autohtonih biljaka, očuvanje staništa za prirodne predatore (ptice, pauci, bogomoljke, ose), te ciljanu primenu mera zaštite bilja kada je to neophodno.
Ograničenja i sledeći koraci
Rezultati su obećavajući, ali preliminarni. Neophodno je utvrditi tačan hemijski uzrok smrtnosti, testirati veći broj vrsta mlečnjaka i uslova, kao i proceniti efekte u poljskim i prirodnim uslovima. Javna zapažanja (citizen science) i dalja saradnja naučnika i baštovana biće ključni za potvrdu i praktičnu primenu otkrića.
Autor izvornog istraživanja: Jason Bittel (National Geographic). Napomena: eksperimenti pomenuti u tekstu su preliminarni i očekuju dalje objave u recenziranim časopisima.
Pomozite nam da budemo bolji.
