Huti iz Jemena i somalijski al-Šabab produbljuju saradnju kroz snabdevanje oružjem i obuku, što američki zvaničnici smatraju pretnjom za plovidbu kroz Zaliv Adem i regionalnu stabilnost. Partnerstvo je aktivno najmanje od 2023. godine; u aprilu 2025. SAD su uništile dva broda sa navodno naprednim naoružanjem. Ključna figura u vezi bio je Džibril 'Jednoručni' Jahja Ali, koji je ubijen 12. februara, a SAD su intenzivirale udare protiv al-Šababa.
SAD Upozoravaju: Savez Huta i Al-Šababa Preti Plovidbi Kroz Zaliv Adem i Globalnoj Bezbednosti
(MUSTAFA ABDI / AFP)
Jemenski huti i somalijski al-Šabab produbljuju saradnju kroz snabdevanje oružjem i vojnu obuku, što američki zvaničnici ocenjuju kao rizik za bezbednost plovidbe kroz Zaliv Adem i šire geopolitičke posledice.
Detalji saradnje
Prema izvorima iz SAD, Somalije i Jemena koje je citirao The Wall Street Journal, partnerstvo između dve označene terorističke organizacije intenziviralo se najmanje od 2023. godine. Huti obezbeđuju oružje i tehničku obuku; al-Šabab uzvraća novcem i potencijalnom prisustvu duž ključnih pomorskih ruta.
„Imate al-Šabab, al-Kaidinu najveću i najunosniju filijalu, koja dobija pristup sofisticiranijem oružju i obuci“, rekao je general Dagvin Anderson, komandant U.S. Africa Command.
Koje vrste oružja i opreme su tražene
- Ramenske protivavionske rakete (MANPADS) i rakete tipa Katjuša
- Snajperske puške, mitraljezi, municija
- Eksplozivni napadački dronovi i sistemi za FPV dronove
- Protivtenkovske rakete i američka oprema za noćno viđenje
Način isporuke i obuka
Oružje se, prema obaveštajnim podacima, prebacuje preko jemenskih luka i transportuje brzim čamcima i ribarskim plovilima preko Zaliva Adem. Iskrcaji se obavljaju duž slabo nadziranih delova severne somalijske obale.
Osim isporuka, najmanje 100 boraca al-Šababa putovalo je u Jemen na obuku koju su pružali huti — obuka je obuhvatala izradu ubitačnijih improvizovanih eksplozivnih naprava, rukovanje naprednim oružjem i rad sa dronovima. Postojao je i obrnuti transfer trenera iz Jemena u Somaliju.
Ključni kontakti i incidenti
Somalijski militant Džibril 'Jednoručni' Jahja Ali identifikovan je kao centralna figura u povezivanju organizacija: koordinisao je transfer oružja i koristio je prebivalište i dokumenta koja su mu obezbedili huti. On je ubijen u napadu 12. februara kada je raketa pogodila njegovo vozilo izvan al-Gajde; izvor Journal-a navodi da su dva američka izvora potvrdila američko učešće, dok je U.S. Central Command odbio da označi akciju kao vojnu operaciju.
U aprilu 2025. SAD su uništile dva neregistrovana broda koja su ulazila u somalijske vode iz Jemena i koja su, prema U.S. Africa Command, nosila napredno konvencionalno naoružanje. Nije potpuno jasno koliko traženog naprednog naoružanja je zaista stiglo do al-Šababa.
Geopolitičke implikacije
Povezanost ima veći strateški značaj nakon što je Izrael priznao Somaliland kao nezavisnu državu, što je dodatno motivisalo rasprave između hutijskog izaslanstva i al-Šababa o mogućem ometanju izraelskih aktivnosti oko prometne luke Berbera. Huti su, prema izvorima, obećali dodatno oružje i obuku.
General Anderson upozorava da ova saradnja predstavlja ne samo regionalni problem već i potencijalnu pretnju globalnim morskim linijama zbog blizine Bab el-Mandeba i Crvenog mora.
Odgovor SAD
Sjedinjene Države su pojačale vazdušne udare i druge operacije protiv al-Šababa: američke snage izvele su oko 40 vazdušnih napada protiv grupe ove godine, u poređenju sa 41 tokom cele 2025. godine, prema U.S. Africa Command. Udar na Džibrila 12. februara i uništenje dva broda 2025. ilustriraju povećan napor da se prekine lanac snabdevanja.
Zaključak: Ako se saradnja potvrdi i nastavi, mogla bi da unapredi kapacitete al-Šababa za napade na kopnu i moru, dodatno destabilizuje region i ugrozi međunarodnu plovidbu kroz jedan od ključnih svetskih pomorskih prolaza.
Pomozite nam da budemo bolji.
