Istraživanje objavljeno u Nature identifikovalo je 1.260 genetskih varijanti povezanih sa pet glavnih crta ličnosti, analizom podataka od 611.000 do preko milion učesnika u 46 kohorti. Iako genetika objašnjava samo deo varijacija, uticaj je rasprostranjen i vidi se u životnim odlukama, zdravlju i karijeri. Neuroticizam je povezan sa većim rizikom za brojne mentalne poremećaje, dok savesnost štiti od zloupotrebe supstanci i povezuje se sa zdravijim starenjem.
Genetika ličnosti: Otkriveno 1.260 varijanti povezanih sa pet osnovnih crta
Novo istraživanje objavljeno u časopisu Nature identifikovalo je 1.260 genetskih varijanti koje su povezane sa takozvanom Velikom petorkom ličnosti: slažljivost, otvorenost, savesnost, ekstrovertnost i neuroticizam. Analize su obuhvatile uzorke od 611.000 do više od milion učesnika, raspoređenih u 46 kohorti, zavisno od merene crte.
Glavni nalazi
Istraživači su mapirali kako genetske varijante doprinose razlikama u ličnosti i kako te razlike utiču na izbore i ishod u životu. Iako genetika objašnjava samo mali deo ukupne varijacije u crticama ličnosti, njeni efekti su široko rasprostranjeni i vidljivi tokom čitavog života.
Primeri iz studije uključuju situacije u kojima su osobe sa većom otvorenošću sklonije da žive u urbanim sredinama tokom srednjeg doba, dok su pojedinci sa većim skorom neuroticizma češće naseljavali prigradska područja. Savesnost je bila povezana sa manjim rizikom od zloupotrebe supstanci, manjim brojem hospitalizacija i zdravijim procesom starenja.
Veze sa mentalnim poremećajima
Istraživanje je otkrilo i genetske korelacije između crta ličnosti i niza psihijatrijskih poremećaja: depresije, anksioznosti, bipolarnog poremećaja, šizofrenije, ADHD-a, poremećaja iz autističnog spektra, graničnog poremećaja ličnosti, anoreksije nervoze i opsesivno-kompulzivnog poremećaja.
Osobe sa genetskom predispozicijom za neuroticizam imale su povišen rizik za većinu navedenih poremećaja, naročito za internalizujuće poremećaje poput anksioznosti, depresije i anoreksije. Sa druge strane, savesnost je bila povezana sa smanjenim rizikom od određenih neuro-razvojnih poremećaja, ali i sa većim rizikom za kompulzivne poremećaje kao što je OCD. Ekstrovertnost je bila povezana sa manjim rizikom od internalizujućih poremećaja, ali i sa višim rizikom za neuro-razvojne poremećaje kao što su autizam i ADHD.
Ted Schwaba, vodeći autor studije: Ličnost je relevantna skoro svuda gde pogledate. Nadamo se da će ovo istraživanje podstaći druge naučnike da u svojim oblastima uzmu u obzir crte ličnosti, jer to može imati praktične implikacije za medicinu, politiku zapošljavanja i istraživanja zdravlja.
Šta ovo znači za praksu i istraživanja
Iako pojedinačne genetske varijante imaju male efekte, kombinovani genetski signali mogu pomoći da se bolje razume povezanost ličnosti sa zdravljem, obrazovanjem, karijerom i društvenim ponašanjem. Autori ističu da bi integracija mera ličnosti u klinička i društvena istraživanja mogla unaprediti prevenciju i ciljane intervencije.
Studija je objavljena 2026. u Nature. Rezultati naglašavaju važnost interdisciplinarnog pristupa koji povezuje genetiku, psihologiju i javno zdravlje.
Pomozite nam da budemo bolji.
