Nova analiza na najvećem dosad prikupljenom skupu podataka otkrila je 1.260 DNK varijacija povezanih sa Pet velikih osobina ličnosti. Pojedinačne genetske varijante imaju male efekte, ali zbir više od 1.000 varijanti objašnjava približno 5–9% varijacija (9–13% nakon korekcije). Rezultati su značajni, ali ograničeni jer ~95% uzorka čine osobe evropskog porekla, pa prenosivost na druge populacije može biti ograničena.
Velika genetska studija otkriva 1.260 DNK varijacija povezanih sa Pet velikih osobina ličnosti
Photo Credit: iStock
Nova, opsežna studija objavljena u časopisu Nature pokazuje da genetika doprinosi oblikovanju ličnosti: istraživači su identifikovali 1.260 genetskih markera povezanih sa Pet velikih osobina ličnosti — ekstraverzijom, prijatnošću (agreeableness), savesnošću, neurotičnošću i otvorenošću za iskustva.
Skup podataka i metodologija
Analiza je obuhvatila podatke iz 46 nezavisnih grupa, sa uzorcima koji su, u zavisnosti od osobine, varirali od 611.037 do više od 1,13 miliona učesnika. Svaki učesnik dao je odgovore na upitnike o ličnosti i genetski materijal, što je omogućilo testiranje miliona malih DNK varijacija u odnosu na ocene ličnosti.
Ključni nalazi
Istraživači su identifikovali ukupno 1.260 statistički značajnih asocijacija između genetskih varijanti i ličnosti, od kojih je 824 prethodno nepoznato. Kao što tim ističe, ne postoji "gen ličnosti": efekti pojedinačnih varijanti su vrlo mali, ali kumulativno više od 1.000 varijanti može dati merljiv doprinos.
„Ne postoji jedan 'gen ličnosti'“, rekao je Ted Schwaba, prvi autor studije i član Odeljenja za psihologiju na Michigan State University. „Osobine ličnosti povezane su sa mnogim genetskim varijantama, ali čak i najveći efekti pojedinačnih varijanti su vrlo mali.“
Koliki je doprinos genetike?
U primarnoj analizi, uobičajene (česte) DNK razlike objasnile su oko 5–9% varijacija u osobinama ličnosti. Nakon statističke korekcije za grešku merenja u upitnicima, procene su porasle na približno 9–13%. To je znatno manje od 40–60% koje često navode studije na blizancima i porodična istraživanja, jer takve studije mogu obuhvatiti i druge genetske efekte koje analiza čestih varijanti ne detektuje.
Razlike između grupa i ograničenja
Iako su većina obrazaca bila dosledna kroz različite starosne grupe, regije i vrste upitnika, osobina prijatnosti pokazala je manju konzistentnost. Važna ograničenost studije je i to što je oko 95% učesnika bilo evropskog genetskog porekla — što znači da rezultati možda nisu direktno prenosivi na populacije drugog genetskog sastava.
Praktične implikacije
Autori su pronašli konkretne veze između genetskih obrasaca i životnih ishoda: npr. genetske varijante povezane sa savesnošću korelirale su sa manjom upotrebom supstanci, većom fizičkom aktivnošću, nižim BMI-jem i zdravijim starenjem. Genetski obrasci povezani sa neurotičnošću bili su povezani sa većim rizikom od anksioznih i depresivnih stanja.
Međutim, istraživači naglašavaju da korelacija nije jednaka uzročnosti i da okruženje — porodica, životna iskustva, obrazovanje i socijalni uslovi — i dalje snažno oblikuje ličnost. Razumevanje kombinovanog uticaja genetike i okoline može pomoći u samospoznaji i razvijanju preciznijih pristupa u mentalnom zdravlju.
Zaključak: Studija potvrđuje da genetika doprinosi ličnosti, ali taj doprinos je složen i relativno mali po pojedinačnim varijantama; najveći uticaj vidi se kada se posmatra kumulativni efekat mnogih genetskih markera.
Pomozite nam da budemo bolji.
