Vladine snage Jemena uzvraćaju vazdušnim napadima kako bi zaustavile napredovanje Hutija, koji ciljaju Marib — poslednju veliku severnu tvrđavu i ključni izvor nafte i gasa. Pad Mariba dao bi Hutijima značajnu pregovaračku i finansijsku prednost i mogao bi promeniti tok rata. Istovremeno, žestoke borbe traju i u zapadnom Taizu, dok je više od 85.000 ljudi raseljeno od početka septembra. Kontrola obale i blizina Bab al-Mandeba prete pomorskom saobraćaju i regionalnim interesima.
Zašto je prodor Hutija prema Maribu i Taizu odlučujući za ishod rata u Jemenu
A member of the Saudi-backed Yemeni government forces, including National Army and Taiz Axis forces, mans a turret mounted on the back of a pick-up truck at a checkpoint along the Kadha front line west of Taiz in western Yemen [AFP]
Vladine snage Jemena uzvratile su vazdušnim napadima da bi obuzdale napredovanje Hutija, dok se borbe intenziviraju oko Mariba — poslednje velike severne tvrđave vlade i ključnog energetskog centra. Istovremeno, žestoki sukobi traju i u zapadnom Taizu, a civili su primorani na masovno bekstvo.
Zašto je Marib presudan
Marib je poslednja velika baza anti-huti snaga na severu Jemena i sadrži najveća polja nafte i gasa u zemlji. Ko preuzme kontrolu nad tim resursima, stiče i važan izvor prihoda i političke i vojne prednosti. Analitičari upozoravaju da bi pad Mariba mogao promeniti tok rata u korist Hutija i dati im snažniju pregovaračku poziciju u budućim mirovnim razgovorima.
Saddam al-Huraibi, jemenski politički komentator: «Dominacija nad naftnim i gasnim resursima Mariba je cilj Hutija već više od decenije. Ako u Maribu ne dožive poraz koji bi ih slomio, nastaviće da se bore da ostvare taj cilj.»
Adam Baron iz think-tanka New America opisao je eventualni gubitak Mariba kao «apsolutno razorni poraz» za međunarodno priznatu jemensku vladu. Geografski, Marib leži na najlakšem putu od severa ka južnim guvernoratima, što dodatno pojačava njegov strateški značaj.
Zašto Taiz menja ravnotežu snaga
Guvernorat Taiz predstavlja most između severa pod kontrolom Hutija i juga pod kontrolom vlade, kao i pristup ka Crvenom moru i južnim lukama, uključujući Aden. Kontrola Taiza omogućava olakšan protok oružja i zaliha, a veliki proboj Hutija tamo imao bi dalekosežne simboličke i praktične posledice.
Zapadna obala Taiza vodi ka Moči i tjesnacu Bab al-Mandeb — ključnom pomorskom prolazu između Crvenog mora i Zaliva Adena. U poslednjim danima Huti su zauzeli veći deo jemenske obale na Crvenom moru, uključujući ostrvo Mayyun (Perim) u tjesnacu.
Fuad Mussed, jemenski analitičar: «Huti pokušavaju da se približe ovom vitalnom vodenom putu kako bi zapretili pomorskom saobraćaju. Cilj je zadržati uticaj Irana nad Tjesnacem Hormuz i Bab al-Mandeb i koristiti ga kao polugu protiv regionalnih i međunarodnih sila.»
Humanitarna dimenzija
Civili su najugroženiji: Međunarodna organizacija za migracije (IOM) prijavila je da je od početka septembra više od 85.000 ljudi bilo primorano da napusti svoje domove, dok je više od 2.000 ljudi prešlo na severne obale Džibutija. Marib je već dugo domaćin raseljenih lica — prema IOM-u iz 2023, Jemen ima oko 2,8 miliona interno raseljenih osoba, od kojih je 58% smešteno u Maribu.
Šta može slediti
Ako Huti ostvare kontrolu nad Maribom i značajnim delovima obale na Crvenom moru, dobiće i vojni zamah i propagandnu prednost koja bi mogla pojačati njihovu pregovaračku moć i uticaj u regionu. Sa druge strane, međunarodno priznate snage i njihovi saveznici, uključujući Saudijsku Arabiju, sagledavaju odbranu Mariba i kontraofanzivu u Taizu kao ključnu za sprečavanje daljeg širenja Hutija.
Zaključak: Bitka za Marib i sukobi u Taizu nisu lokalni okršaji — imaju potencijal da promene regionalnu ravnotežu snaga, utiču na globalne pomorske rute i prodube humanitarnu krizu u Jemenu.
Pomozite nam da budemo bolji.
