Ključni nalazi: Hemijska analiza alabastarske vaze stare ~2.500 godina otkrila je opijatne biomarkere (noskapin, tebain, papaverin, hidrokotarnin, morfin). Nalazi sugerišu da upotreba opijuma u drevnom Egiptu nije bila ograničena samo na elitu, već se pojavljuje i u običnim kontekstima. Ranija istraživanja iz 1933. i nalazi iz grobnica Novog kraljevstva podržavaju tezu, a dalja ispitivanja planirana su u Velikom egipatskom muzeju u Gizi.
Opijum u svakodnevici starih Egipćana? Hemijska analiza vaze iz pre ~2.500 godina otkriva tragove
Nova analiza otkriva biomarkere opijuma u alabastarskoj vazi
Hemijska analiza alabastarske vaze stare oko 2.500 godina otkrila je prisustvo nekoliko jasnih biomarkera opijuma — noskapina, tebaina, papaverina, hidrokotarnina i morfina. Nalaz, predstavljen u studiji objavljenoj u Journal of Eastern Mediterranean Archaeology, ukazuje da upotreba opijata u antičkom Egiptu možda nije bila retka ili isključivo ritualna, već je mogla biti i svakodnevna pojava prisutna među različitim društvenim slojevima.
Relikt i njegova pisma: Vaza je izrađena od kalcita i jedan je od manje od deset sličnih, netaknutih primeraka pronađenih na više lokaliteta, uključujući i predmete povezane s grobnicom Tutankamona. Na ovom primjerku urezani su natpisi na četiri jezika — egipatskom, akadski, elamskom i persijskom — upućeni Kserksu I, vladaru Ahemenidskog carstva (486–465. p. n. e.), što potvrđuje širok geografski i kulturni kontekst artefakta.
„Naša otkrića, u kombinaciji sa prethodnim istraživanjima, ukazuju da upotreba opijuma nije bila slučajna ili povremena... do određenog stepena, on je bio sastavni deo svakodnevnice,“
Šta znači hemijska signatura? Analize su identificirale alkaloide koji su tipični za maka (Papaver somniferum). Autori studije naglašavaju da otkriće ne dokazuje nužno masovnu zloupotrebu, ali snažno sugeriše da su opijati u antičkim kontekstima mogli imati raznovrsnu upotrebu — od lekovitih i ritualnih do rekreativnih ili društvenih.
Raniji indikatori podrške ove ideje dolaze iz više izvora: nalazi opijumskih ostataka u krčazima iz grobnice trgovačke porodice iz perioda Novog kraljevstva (16.–11. vek p. n. e.) i kasnija hemijska zapažanja Alfreda Lucasa iz 1933. godine, koji je opisao lepljive, tamno-smeđe organske naslage u sličnim posudama i zaključio da se verovatno ne radi o parfemima.
Kulturni kontekst: Istraživači pretpostavljaju da su alabastarske posude mogle predstavljati prepoznatljiv kulturni simbol povezan s konzumacijom opijata — analogno načinu na koji su danas nargile sinonim za upotrebu shishe u nekim društvima. Nalazi takođe ukazuju na preplitanje kontakata između Egipta i susednih oblasti kao što su Mesopotamija i Anatolija.
Šta dalje? Autori nameravaju da prošire analize na druge istorijske artefakte koji se danas čuvaju u Velikom egipatskom muzeju (Grand Egyptian Museum) u Gizi, što bi moglo dati širu sliku pregleda upotrebe opijata kroz vreme i klase.
Napomena: rezultati hemijskih analiza ukazuju na prisustvo opijatnih alkaloida u ostacima materijala iz posuda, ali tumačenje njihove tačne upotrebe (medicinske, ritualne ili rekreativne) zahteva dodatna multidisciplinarna istraživanja.
Pomozite nam da budemo bolji.
