Sažetak: Naučnici su izolovali i sekvencirali najstariju poznatu RNA iz vunastog mamuta Yuke, pronađenog 2010. u sibirskom permafrostu i starog oko 39.000 godina. RNA iz mišićnog tkiva otkriva koje su gene bile aktivne neposredno pred smrt, ukazujući na stanični stres, moguće povezan s povredama od pećinskog lava. Otkriće pokazuje da se molekuli informacije mogu očuvati znatno duže u ekstremno hladnim uslovima i otvara nove mogućnosti za proučavanje ekspresije gena kod davno izumrlih i istorijskih organizama.
Najstarija RNA ikada: sibirski mamut Yuka (~39.000 godina) otkriva koje su gene bili aktivni pre smrti
Najstarija poznata RNA izolovana iz sibirskog mamuta
Naučnici su uspeli da izdvoje i sekvenciraju najstariju poznatu RNA — molekul neophodan za većinu bioloških funkcija — iz vunastog mamuta koji je živeo na Sibiru pre oko 39.000 godina. Uzorak je potekao iz mišićnog tkiva leve prednje noge juvenilnog mužjaka nazvanog Yuka, čije je dobro očuvano telo pronađeno 2010. na obali Ojogos Jar u oblasti Laptevsog mora.
Šta otkriva RNA?
Analiza RNA omogućila je istraživačima da vide koje su grupe gena bile aktivne neposredno pred smrt — posebno one povezane sa kontrakcijom mišića i metaboličkim odgovorom na stres. To upućuje na prisustvo staničnog stresa u trenutku smrti, što bi moglo biti delimično povezano sa povredama koje ukazuju na napad pećinskog lava, ali to ne dokazuje uzrok smrti.
„Putem RNA možete pristupiti stvarnoj biologiji ćelije ili tkiva koja se dešavala u poslednjim trenucima života organizma“, rekao je Emilio Mármol, genetičar, veterinar i bioinformatičar sa Globe Instituta Univerziteta u Kopenhagenu i vodeći autor studije objavljene u časopisu Cell.
Zašto je ovo važno?
Većina podataka o praistorijskim životinjama dolazi iz fosila kostiju, kojima nedostaje informacija o tome koji su geni bili aktivni i kako su funkcionisale ćelije u životinji. Oporavak RNA iz tako starog uzorka nadovezuje se na napredak u proučavanju drevne DNK i proteina i otvara novu dimenziju — mogućnost „čitati“ neposrednu funkcionalnu biologiju davno izumrlih organizama.
Preservacija i raniji rekordi
RNA je hemijski nestabilnija od DNK i proteina, pa se dugo smatralo da propada u satima nakon smrti. Prethodni najstariji primer RNA poticao je iz vučjeg šteneta starog oko 14.000 godina. Najstarija do danas rekonstruisana DNK potiče iz sedimenta stare oko dva miliona godina (Grenland), a najstariji proteinski ostaci iz zubnog materijala nosoroga starog oko 23 miliona godina (kanadski Visoki Arktik). Hladne, stalno niske temperature sibirskog permafrosta verovatno su presudne za očuvanje RNA u slučaju Yuke.
Dodatne napomene
Istraživači, među kojima je i Love Dalén (Univerzitet u Stokholmu i Centar za paleogenetiku), navode da je ovo „dokaz principe“ koji otvara mogućnosti za proučavanje ekspresije gena kod drugih ledenodobnih megafauna, ali i istorijskih i srednjovekovnih ostataka. Ranije sekvenciranje pokazalo je i da je Yuka zapravo mužjak — posedovao je X i Y hromozom — i da je imao oko 1,6 m u visini ramenog stasa.
Zaključak: Otkriće potvrđuje da, u pogodno hladnim uslovima, informativni molekuli poput RNA mogu opstati znatno duže nego što se ranije pretpostavljalo. To otvara nove puteve za razumevanje funkcionalne biologije izumrlih vrsta neposredno pre njihove smrti.
Izvor: izveštaj Will Dunham za Reuters; studija objavljena u časopisu Cell.
Pomozite nam da budemo bolji.
