Istraživanje Univerziteta u Kembridžu, objavljeno u Nature Communications, analiziralo je 3.802 snimka mozga (0–90 godina) i identifikovalo pet faza moždanog razvoja: 0–9, 9–32, 32–66, 66–83 i 83+. Prema nalazima, najveća promena u neuronskim povezivanjima događa se oko 32. godine, kada se, sa stanovišta arhitekture mozga, završava adolescencija. Nakon tog prelaza arhitektura mozga ostaje relativno stabilna narednih ~30 godina, što odgovara i plateau efektu u sposobnostima i osobinama. Istraživanje ističe važnost razumevanja epoha mozga za obrazovanje i zdravlje, uz napomenu da postoje individualne razlike.
Mozak otkriva kada zaista postajemo odrasli — oko 32. godine, pokazuje studija
Istraživači sa Univerziteta u Kembridžu otkrili su da ljudski mozak prolazi kroz nekoliko jasno uočljivih faza tokom života, a prelazak iz adolescencije u odraslost, prema neuronskoj arhitekturi, u proseku se događa oko 32. godine.
U opsežnoj studiji objavljenoj 25. novembra u časopisu Nature Communications analizirano je 3.802 snimka mozga ispitanika uzrasta od 0 do 90 godina. Na osnovu promena u povezanosti neuronskih mreža istraživači su identifikovali pet faza razvoja mozga:
- Detinjstvo: 0–9 godina
- Adolescencija: 9–32 godine
- Odraslost: 32–66 godina
- Rano starenje: 66–83 godine
- Kasno starenje: 83+ godine
„Oko 32. godine vidimo najočiglednije smerne promene u povezivanju i najveće ukupno pomeranje u putanji razvoja, u poređenju sa ostalim prekretnicama,“ rekla je dr Alexa Mousley, vodeća istraživačica. „Ako se oslonimo isključivo na neuronsku arhitekturu, promene slične adolescentskim prestaju otprilike u ranim tridesetim.“
Prelaz u ranim tridesetim označava značajan preokret u „topologiji“ moždanih mreža — povezivanja se reorganizuju u pravcu koji istraživači povezuju sa stabilnijim obrascima razmišljanja i ponašanja. Nakon tog preloma, arhitektura mozga relativno je stabilna i ne beleže se velike prekretnice narednih ~30 godina, što se poklapa sa uočenim plateau efektom u intelektualnim sposobnostima i osobinama ličnosti.
Iako su starosne granice jasno iskočile u uzorku (9, 32, 66 i 83 godine), autori napominju da pojedinačne razlike postoje: neki ljudi dostižu faze ranije ili kasnije, a životni događaji, obrazovanje i genetika takođe utiču na razvoj mozga.
Duncan Astle, prof. neuroinformatike, ističe: „Mnogi od nas subjektivno osećaju da život prolazi kroz različite faze. Sada vidimo da i mozak ima svoje jasno definisane epohe.“
Šta ova otkrića znače u praksi? Bolje razumevanje kada se javljaju ključne promene može pomoći pri oblikovanju obrazovnih programa, ranog otkrivanja poteškoća u učenju i strategija za prevenciju ili rano otkrivanje demencije. Ipak, autori upozoravaju da su rezultati zasnovani na statističkoj analizi velikog uzorka i ne bi trebalo da se tumače kao stroga pravila za svaku pojedinačnu osobu.
Studija predstavlja korak napred u mapiranju „epoha mozga“ i otvara pitanja kako životni stil, obrazovanje i zdravlje utiču na trajanje i kvalitet svake od tih faza.
Pomozite nam da budemo bolji.
