Sudan: 12 miliona prisilno raseljenih u jednoj od najvećih humanitarnih katastrofa

Dok globalna pažnja često ostaje usmerena na rat u Ukrajini i sukob Izraela i Hamasa, u Sudanu se odvija jedna od najvećih i najmanje izveštavanih humanitarnih kriza — oko 12 miliona ljudi primorano je da napusti svoje domove od početka sukoba u aprilu 2023. godine.

„Sudan je pod najmračnijim oblacima, katastrofa koja je predugo nailazila na paralizu međunarodne zajednice,“ rekao je kongresmen Chris Smith (R-N.J.) tokom saslušanja o zločinima protiv čovečnosti 11. decembra, pozivajući na hitan prekid neprijateljstava i odgovornost za počinioce zločina.

Rep. Chris Smith, R-N.J., chairman of the House Foreign Affairs Africa subcommittee, held a hearing on Sudan’s devastating civil war on Thursday.

Pogoršanje sukoba i optužbe za ratne zločine

Sukob je izbio kada se raspala krhka podela vlasti između Sudanskih oružanih snaga i paravojne formacije Snage za brzu podršku (RSF). RSF je optuživan za teška kršenja ljudskih prava, uključujući masovna silovanja, etničko ciljanje, sistemsko pljačkanje i napade na civilno osoblje i zdravstvene ustanove.

Među najtežim incidentima je optužba da su snage RSF ubile stotine ljudi u Saudijskoj porodiljskoj bolnici u El Fasheru u oktobru, pri čemu je UN-ova Kancelarija za ljudska prava govorila o „sažetim streljanjima, masovnim ubistvima, silovanjima, napadima na humanitarne radnike, pljačkama, otmicama i prisilnom raseljavanju.“

Members of the Sudanese army's Special Mission Forces batallion in the Northern State hold a parade in Karima city on May 19, 2024. Sudan has been in the throes of conflict for over a year between the regular army led by de facto ruler Abdel Fattah al-Burhan and the RSF led by his former deputy Mohamed Hamdan Daglo.

Napadi dronovima i civilne žrtve

Direktor Svetske zdravstvene organizacije Tedros Adhanom Ghebreyesus saopštio je da su napadi dronovima 4. decembra u regionu Južni Kordofan pogodili vrtić i obližnju bolnicu, pri čemu je poginulo 114 ljudi, uključujući 63 deteta. Organizacije poput Sudan Doctors Network-a pripisale su te napade RSF-u, a izveštaji navode i napade na medicinske ekipe koje su pokušavale da evakuišu povređene.

Humanitarne posledice

Procene različitih organizacija kažu da preko 30 miliona ljudi treba humanitarnu pomoć, dok je oko 21,2 miliona (oko 45% stanovništva) suočeno sa visokim nivoima akutne nestašice hrane. Eksperti upozoravaju da je pristup ugroženim područjima ozbiljno ograničen — što otežava dostavu pomoći, dokumentovanje zločina i medijsko izveštavanje.

A man walks by a house hit in recent fighting in Khartoum, Sudan, Tuesday, April 25, 2023. Sudan has been torn by war for a year now, torn by fighting between the military and the notorious paramilitary Rapid Support Forces.

Broj poginulih nije precizno utvrđen: bivši američki izaslanik za Sudan Tom Perriello je u jednom intervjuu naveo procenu do 400.000 žrtava, dok je analiza u Foreign Policy-ju spominjala oko 100.000. Razlike ukazuju na otežano prikupljanje podataka i kontinuiranu nesigurnost.

Međunarodni odgovor i perspektive

Iako su objavljeni pozivi za prekid vatre i pojedinačne diplomatske inicijative, kritičari ističu da međunarodna zajednica nije imala koordinisan i dosledan odgovor proporcionalan razmerama katastrofe. Dodatno, geopolitički faktori i ograničen interes medija doprineli su relativnom „zaboravu“ sukoba u široj javnosti.

Zaključak: Sudanska kriza zahteva hitnu i koordinisanu međunarodnu akciju: zaštitu civila, neometan pristup humanitarnoj pomoći i nezavisne istrage optužbi za ratne zločine kako bi se žrtvama obezbedila pravda i osnovna pomoć.