ENEA i partneri razvijaju Nutri3D — program koji kombinuje laboratorijski uzgojene biljne ćelije i ostatke voća kako bi stvorio 3D-štampane, nutritivne grickalice. Prototipovi uključuju energetske pločice i "medne perle", a 59% ispitanih reklo je da bi ih probalo. Projekat, realizovan s EltHub-om i Rigoni di Asiago u Abrucu, naglašava primenu u svemiru i u područjima sa ograničenim resursima te mogućnost personalizovane ishrane.
Italija: 3D-Štampa Pretvara Biljne Ćelije i Ostatke Voća u Nutritivne Grickalice
Machine irrigates microgreens inside ENEA's Inflatable cultivation module simulating space conditions in Rome, Italy November 4, 2025. REUTERS/Remo Casilli
U Italiji naučnici razvijaju slatke grickalice napravljene od laboratorijski uzgojenih biljnih ćelija i ostataka voća, a zatim ih oblikuju pomoću 3D-štampača u proizvode s visokim nutritivnim vrednostima.
Plant-based 3D-printed sliced meat are served at Impact Food restaurant in Rome, Italy, December 1, 2025. REUTERS/Remo Casilli
Projekat Nutri3D i partneri
Projekat Nutri3D vodi italijanska javna istraživačka agencija ENEA u saradnji sa privatnom tehnološkom firmom EltHub (deo ELT Group) i proizvođačem organskih proizvoda Rigoni di Asiago. U pogonu EltHub u centralnoj regiji Abrucu ENEA-in „biljni ink" koristi se kao materijal za 3D-štampanje prototipova.
3D snack bars made from plant cell cultures and by-products from the agri-food industry are printed at the Elthub plant in Oricola, Italy, November 24, 2025. REUTERS/Remo Casilli
Kako funkcioniše proces
Umesto da se uzgaja cela biljka, cilj je kultivisati njene ćelije i kombinovati ih sa nusproizvodima iz prerade voća — na primer, ostacima od proizvodnje džema. Dobijeni materijal potom se oblikuje u obliku pločica, sjajnih "mednih perli" i drugih oblika koji čuvaju ukus i hranljive sastojke.
3D snack bars made from plant cell cultures and by-products from the agri-food industry are on display at the Elthub plant in Oricola, Italy, November 24, 2025. REUTERS/Remo Casilli
„Cilj nije da uzgojimo celu biljku, već njene ćelije,“ kaže Silvia Massa, šefica laboratorije Agriculture 4.0 u ENEA.
Prototipovi i potencijalne primene
Među prikazanim prototipovima su energetske pločice i male sjajne kuglice koje su dizajnirane da očuvaju aromu i nutritivne vrednosti. ENEA navodi da je 59% ispitanih spremno da proba ovakav tip hrane.
Silvia Massa, head of ENEA’s Agriculture 4.0 laboratory, and technician Elisabetta Bennici work on microgreens in a container farm in Rome, Italy, November 4, 2025. REUTERS/Remo Casilli
Direktor EltHub-a Ermanno Petricca ističe da tehnologija može imati primenu u sredinama sa ograničenim resursima — od svemirskih letova do područja pogođenih sukobima — nazivajući proizvode „voćem za astronaute“.
Širi kontekst i konkurencija
Rani radovi na sličnim rešenjima dolaze iz Severne Evrope: finske laboratorije su pravile kompote iz ćelijskih kultura, a istraživači u Cirihu razvijaju arome nalik kakau. Italijanski pristup, kako navode autori projekta, ističe se kreativnim kombinovanjem ćelijske hrane sa lokalnim nusproizvodima.
Primene na Zemlji
Na kopnu, 3D-štampanje hrane može omogućiti personalizovanu ishranu za ljude sa specifičnim dijetetskim potrebama. Kao primer primene tehnologije u praksi, rimski restoran Impact Food već u ponudi ima 3D-štampano narezano biljno "meso".
ENEA je takođe uključena u testove uzgoja mikrozelena i tzv. nano-paradajza pogodnih za svemirske uslove, čime se dodatno istražuje potencijal ćelijske i 3D-štampane hrane za ekstremne okruženja.
Zaključak
Nutri3D predstavlja spoj istraživanja ćelijskih kultura, cirkularnog korišćenja nusproizvoda i 3D-tehnologija sa ciljem stvaranja održivih, nutritivno bogatih i funkcionalnih prehrambenih proizvoda. Projekat je primer kako tradicionalna kulinarska kultura i visoka tehnologija mogu sarađivati u traženju rešenja za izazove u proizvodnji hrane.
Pomozite nam da budemo bolji.
