NASA je objavila prvu kompletnu trodimenzionalnu mapu neba snimljenu teleskopom SPHEREx. Mapa koristi 102 infracrvene talasne dužine da prikaže boje kosmičke prašine, gasa i zvezda i pomaže u određivanju udaljenosti do stotina miliona galaksija. SPHEREx kruži oko 400 milja (≈ 640 km) iznad Zemlje i tokom dvogodišnje misije prikupiće podatke o preko 450 miliona galaksija i 100 miliona zvezda.
NASA Objavila Zapanjujuću Trodimenzionalnu Mapu Neba — SPHEREx Slikа Celo Nebo u 102 Infracrvene Boje
NASA's SPHEREx mapped the entire sky in 102 infrared colors to reveal the different features of the cosmos. Blue stars and hydrogen gas, green and white stars and red cosmic dust are seen in this panoramic view. (Credit: NASA/JPL-Caltech)
NASA je objavila prvu kompletnu trodimenzionalnu mapu neba snimljenu teleskopom SPHEREx, koja prikazuje kosmičku prašinu, gas i zvezde u više boja zahvaljujući posmatranju u infracrvenom spektru.
Šta prikazuje mapa?
Mapa, dobijena pomoću 102 infracrvene talasne dužine, simulira trodimenzionalni pogled instrumenta na svod neba. Na njoj se uočavaju različite nijanse: opečeno crvena kosmička prašina, električno-plavi vodonik i zvezde u belim, plavim i zelenkastim tonovima. Boje pomažu astronomima da procene udaljenosti do stotina miliona galaksija i da vizuelno prikažu njihovo raspoređivanje u prostoru.
This SPHEREx image shows a selection of the infrared colors primarily emitted by stars and galaxies (Credit: NASA/JPL-Caltech)
Kako to funkcioniše?
SPHEREx detektuje infracrvenu svetlost koju ljudsko oko ne vidi. Različite talasne dužine i spektralne trake otkrivaju svojstva prašine, gasa i zvezda, a promena boje (crvenije → dalje, plavije → bliže) rezultat je fenomena poznatog kao pomeranje ka crvenom (redshift), koje nastaje usled širenja univerzuma.
Značaj misije
Naučnici će koristiti podatke prikupljene od lansiranja teleskopa u martu da proučavaju kako su se galaksije menjale kroz skoro 14 milijardi godina i da istraže poreklo ključnih hemijskih sastojaka koji su mogli doprineti nastanku života u našem Mliječnom Putu.
An artist's conceptual image shows NASA's SPHEREx telescope orbiting in space (Credits: NASA/JPL-Caltech)
„Iako nisu vidljive ljudskim okom, ovih 102 infracrvene talasne dužine su rasprostranjene u kosmosu, a posmatranje celog neba na ovaj način omogućava naučnicima da odgovore na velika pitanja,“ stoji u NASA-inom saopštenju.
Tehnički detalji misije
SPHEREx (Spectro-Photometer for the History of the Universe, Epoch of Reionization and Ices Explorer) kruži oko Zemlje na visini od oko 400 milja (≈ 640 km). Obilazi planetu približno 14,5 puta dnevno i pri svakom prolazu snima oko 3.600 slika duž jednog kružnog pojasa neba, postepeno pokrivajući celu sferu od 360°.
Tokom dvogodišnje misije SPHEREx će izvesti još tri potpuna skeniranja neba i očekuje se da prikupi podatke o više od 450 miliona galaksija i preko 100 miliona zvezda u Mliječnom Putu.
Kako se razlikuje od drugih teleskopa?
Za razliku od Džejms Veb svemirskog teleskopa (JWST), koji takođe posmatra infracrveno, SPHEREx pokriva celo nebo i mapira ga u mnogo većem broju spektralnih traka, što omogućava jedinstvenu širokopojasnu, trodimenzionalnu viziju kosmosa.
Zaključak: Nova mapa SPHEREx-a predstavlja važan korak u razumevanju velikih kosmičkih struktura, evolucije galaksija i hemijske istorije naše galaksije, uz potencijal da osvetli i pitanja o poreklu sastojaka za život.
Pomozite nam da budemo bolji.
