2025. je obeležila snažniji povratak SAD na Bliski istok: američko posredovanje pomoglo je da se postigne primirje u Gazi i vrati većina izraelskih talaca, dok su vojne operacije promenile ravnotežu snaga. Operacije Rising Lion i Midnight Hammer, uz američke udare na iransku infrastrukturu, narušile su sposobnosti Teherana i njegovih proxy snaga. Analitičari upozoravaju da mir ostaje krhak i da će trajni američki angažman biti ključan za očuvanje postignuća.
SAD Ponovo U Prvom Planu: Kako Je 2025. Preoblikovala Geopolitiku Bliskog Istoka
Israeli hostages freed, Iran hit, ceasefire held — 2025 shattered idea that US was exiting the Middle East
Godina 2025. izmenila je očekivanja o američkom povlačenju s Bliskog istoka: umesto smanjenja uloge, Vašington je ponovo postao ključni akter u stabilizaciji regiona, pišu sagovornici Fox News Digital.
President Donald Trump poses with the signed agreement at a world leaders' summit on ending the Gaza war, amid a U.S.-brokered prisoner-hostage swap and ceasefire deal between Israel and Hamas, in Sharm el-Sheikh, Egypt, Oct. 13, 2025.
Uloga SAD u postizanju primirja
Trampova administracija posredovala je u primirju koje je okončalo dvogodišnji rat u Gazi i dovelo do oslobađanja većine izraelskih talaca — uz napomenu da telo Rana Gvilija i dalje drži Hamas. Dogovor, iako inicijalno dočekan s skepticizmom u Izraelu, finalizovan je usaglašavanjem sa arapskim partnerima i razmenom palestinskih zatvorenika za taoce.
Israeli hostages released in the Trump-brokered ceasefire deal met with U.S. Special Envoy Steve Witkoff and Jared Kushner.
Nadav Eyal: "Bez predsednika Trampa, ovo bi moglo potrajati mnogo duže ili završiti tragedijom."
Vojne operacije i udari
Koordinacija između SAD i Izraela uključivala je niz operacija koje su promenile ravnotežu snaga. Operacije Rising Lion i Midnight Hammer demonstrirale su izraelsku vazdušnu nadmoć, dok je američki udar bio usmeren na elemente iranskog nuklearnog programa – što je, prema izvorima, ograničilo Teheranovu sposobnost podrške svojim proxy snagama.
Smoke rises from a building of the Soroka hospital complex after it was hit by a missile fired from Iran in Be'er Sheva, Israel, June 19, 2025.
Izveštava se i da je, nakon sukoba sa Hezbolahom 8. decembra prethodne godine, režim Bašara al-Asada oslabio, što je izazvalo dalju promenu u regionalnoj ravnoteži moći.
This satellite image provided by Maxar Technologies shows damage at the Fordow enrichment facility in Iran after U.S. strikes, June 22, 2025.
Procene analitičara i rizici
Blaise Misztal (JINSA) ističe da trenutni mir nije isključivo rezultat diplomatije, već i spremnosti SAD i Izraela da koriste silu u koordinaciji. "Snaga je valuta oblasti i nema zamene za američko liderstvo", rekao je Misztal.
Hamas terrorists stand in formation to watch the handover of three Israeli hostages to a Red Cross team in Deir el-Balah, central Gaza, on Feb. 8, 2025.
Analitičari upozoravaju da mir ostaje krhak: Iran je, kako se ocenjuje, u periodu velike neizvesnosti sa oštećenom ekonomijom i rastućim nezadovoljstvom javnosti, dok Hamas, iako oslabljen, i dalje poseduje oružanu prisutnost u Pojasu Gaze. Pitanja su mogu li se obnoviti iranski savezi i nuklearni kapaciteti, i da li će režim izdržati bez ozbiljnih promena.
Blaise Misztal: "Današnji mir neće opstati bez doslednog američkog angažmana — pesak Bliskog istoka se stalno pomera."
Šta očekivati
Stanje u narednim mesecima zavisi od trajanja američko-izraelske koordinacije, regionalne politike zemalja kao što su Saudijska Arabija, Katar i UAE, i sposobnosti Irana i ekstremističkih grupa da reorganizuju svoje snage. Stručnjaci upozoravaju na mogućnost obnovljenih tenzija 2026. ukoliko međunarodni akteri popuste.
Napomena: Članak sumira izveštaje i izjave analitičara iznesene u javnim izvorima. Pomenuti događaji i ocene odnose se na izveštavanje iz 2025. godine.
Pomozite nam da budemo bolji.
