Prvi Biokemijski Dokazi Žvakanja Betel Oraha Stari 4.000 Godina Otkriveni U Jugoistočnoj Aziji

Nova studija objavljena u časopisu Frontiers in Environmental Archaeology donosi prve direktne biokemijske dokaze o konzumaciji betel oraha u Jugoistočnoj Aziji pre oko 4.000 godina. Otkrivanje tragova u dentalnom kamencu baca novo svetlo na dugotrajnu praksu žvakanja betela, koja je bila rasprostranjena po Južnoj Aziji i Pacifiku.

Šta je istraživanje utvrdilo

Tim na čelu sa dr Piyawit Moonkhamom (Chiang Mai University) analizirao je 36 uzoraka dentalnog kamenca uzetih iz skeleta šest osoba sa lokaliteta Nong Ratchawat u Tajlandu. U tri uzorka povezana sa jednom ženskom sahranom pronađene su dve specifične supstance — arekolin i arekaidin — koje se obično povezuju sa betel orahom (seme roda Areca).

Metodologija i kontrola

Istraživači su koristili rekonstrukciju „kontrolnog“ uzorka koji simulira žvakanje betela: osušeni plod, pasta od ružičastog krečnjaka, listovi betela i pljuvačka. Nalaz arekolina i arekaidina u dentalnom kamencu smatra se direktnim biokemijskim pokazateljem ranije upotrebe betela.

This picture taken on August 31, 2017 shows a man eating betel nuts in Nantou, central Taiwan. - Since a 2003 study confirmed betel nut as a carcinogen there has been a gradual decline in popularity, although around two million people still chew the nut, according to government figures. (credit: SAM YEH/AFP via Getty Images)

Stručne rezerve i nejasnoće

Autori i spoljni stručnjaci pozivaju na oprez pri tumčenju nalaza. Miriam Stark (University of Hawaii) ukazuje da lokalitet nije dokumentovan sa istom dubinom kao drugi regionalni nalazi te da su potrebna dodatna radiokarbonska datiranja. Cristina Castillo (UCL) podseća da rod Areca obuhvata oko 51 vrstu i postavlja pitanje da li su arekolin i arekaidin jedinstveni za betel orah ili ih dele i druge vrste iz roda. Takođe, nije objašnjeno kako je biljka mogla da se nađe na prostoru današnjeg Tajlanda pre 4.000 godina, s obzirom na pretpostavljeno autohtono poreklo u Maleziji ili Filipinima.

Fizički dokazi i javnozdravstveni kontekst

Interesantno je da na lokalitetu nisu pronađeni uobičajeni fizički markeri žvakanja betela — obojeni zubi ili ljuske ploda — što čini biokemijske dokaze posebno važnim, ali i otežava tumačenje obima i načina upotrebe. Betel orah je povezan sa povećanim rizikom od karcinoma usne duplje, zbog čega su neke zemlje (npr. Tajland i Indija) vodile kampanje za smanjenje upotrebe u 20. veku.

Šire implikacije i buduća istraživanja

Nalaz potvrđuje potencijal dentalnog kamenca kao vrednog izvora za rekonstrukciju ishrane i kulturoloških praksi iz praistorije, kako je istakao Roger Forshaw (University of Manchester). Ipak, istraživači i komentatori naglašavaju potrebu za kombinovanjem biokemijskih analiza sa dodatnim fizičkim dokazima (ostatci biljaka, ljuske, pigmenti na zubima) i preciznim datiranjima kako bi se potvrdile interpretacije i bolje razumelo širenje biljke i prakse.

Zaključak: Studija predstavlja značajan i prvi biokemijski dokaz žvakanja betel oraha u regiji pre 4.000 godina, ali tumačenje nalaza zahteva dodatna datiranja, poređenje sa drugim nalazima i potvrdu porekla biljke.

Izvori i komentari: rad vodi dr Piyawit Moonkham u Frontiers in Environmental Archaeology, a nalaz je predočen i u osvrtu Smithsonian Magazine. Među navedenim komentatorima su Shannon Tushingham, Miriam Stark, Cristina Castillo i Roger Forshaw.