Studija iz Tel Aviva, izvedena u Holonu tokom sedam meseci, pokazuje da saobraćaj odmah utiče na lokalno atmosfersko električno polje putem NOx emisija, dok je efekat PM2.5 čestica odložen za oko 2,5 sata. Autori beleže i „vikend efekt“ — pad saobraćaja dovodi do slabljenja polja. Iako promene nisu opasne po ljude, merenje električnog polja može biti koristan dodatni indikator kvaliteta vazduha u gradovima.
Saobraćaj Menja Atmosfersko Električno Polje — Studija Iz Tel Aviva Otkriva Vezu Sa NOx I PM2.5
The researchers linked electric field strength with traffic rush hours. (Yaniv et al.,Atmos. Res., 2025)
Detaljna merenja sprovedena u metropolitanskom području Tel Aviva pokazuju kako dnevne i sedmične promene u saobraćaju utiču na atmosfer-sko električno polje blizu tla.
Metodologija i opseg istraživanja
Istraživači sa The Hebrew University of Jerusalem koristili su električni merač polja (electric field mill) postavljen u gradu Holonu tokom 2024. godine. Podaci prikupljani su sedam meseci, a u analizu su uključeni samo dani sa povoljnim vremenom kako bi se isključile smetnje izazvane kišom i grmljavinom. Paralelno su korišćeni lokalni podaci o kvalitetu vazduha i meteorološki podaci.
Glavni nalazi
Studija je pratila koncentracije azotnih oksida (NOx) i finih čestica (PM2.5), kao i druge produkte izduvnih gasova i habanja pneumatika. Autori su analizirali uticaj ovih zagađivača na Potential Gradient (PG), odnosno potencijalni gradijent koji se koristi kao pokazatelj atmosferskog električnog polja blizu tla.
Podaci pokazuju jasnu povezanost između saobraćajnih vrhova i promene električnog polja: NOx emisije i gustina saobraćaja dostižu maksimum istovremeno tokom jutarnjih i popodnevnih špiceva, pri čemu električno polje reaguje gotovo instantno. Za razliku od toga, vezu između PM2.5 i električnog polja istraživači su zabeležili sa prosečnim zakašnjenjem od oko 2,5 sata, što objašnjavaju razlikama u veličini čestica, hemijskom sastavu i vremenu zadržavanja u vazduhu.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
„Posmatramo direktnu fizičku vezu između vrhova emisija i varijabilnosti električnog polja,“ kaže geoscientist Roy Yaniv sa The Hebrew University of Jerusalem.
Tim takođe navodi izražen vikend efekt: kada nedeljom ima manje saobraćaja, pada nivo NOx i drugih saobraćajnih zagađivača, a električno polje se slabi — dodatni dokaz povezanosti zagađenja i električnih promena.
Mehanizam i implikacije
Objašnjenje leži u jonima — naelektrisanim česticama u vazduhu. Zagađivači, naročito NOx i aerosoli, mogu uhvatiti te jone i smanjiti provodljivost atmosfere. Kao posledica, kako provodljivost opada, jača se potencijalni gradijent (električno polje) kako bi se održao globalni električni balans.
Iako su promene merenja realne i statistički značajne, autori naglašavaju da nisu opasne po ljude; varijacije su relativno male i nemaju uticaj na vremenske sisteme ili potrošačku elektroniku. Najvažnija praktična implikacija je mogućnost korišćenja merenja električnog polja kao dodatnog alata za praćenje aerozagađenja u gradovima.
„Ovi rezultati poboljšavaju naše razumevanje interakcije između urbanog zagađenja vazduha i lokalnog električnog polja atmosfere, i naglašavaju značaj integracije podataka o kvalitetu vazduha u studije atmosferske električne energije, naročito u gusto naseljenim oblastima,“ pišu autori. Rad je objavljen u časopisu Atmospheric Research.
Zaključak: Merenja atmosferskog električnog polja pružaju novu, komplementarnu meru za praćenje uticaja saobraćaja na urbani vazduh i potencijalno mogu pomoći u oceni rizika po javno zdravlje i formiranju politika smanjenja zagađenja.
Pomozite nam da budemo bolji.
