U pećini Grotte à Hominidés u Maroku pronađeni su fosili stari oko 773.000 godina — donje vilice dvoje odraslih i jednog deteta, zubi, femur i delovi pršljenova. Istraživači smatraju da ostaci predstavljaju evoluirani oblik Homo erectus koji pokazuje mešavinu primitivnih i izvedenih osobina i popunjava prazninu u fosilnom zapisu iz perioda ~1.000.000–600.000 godina. Femur nosi tragove ugriza koji upućuju na interakcije sa velikim grabljivicama, a nalaz može pomoći da se razjasni poreklo linija koje su dovele do Homo sapiensa, neandertalaca i denisovanaca.
Fosili iz marokanske pećine stari 773.000 godina mogu biti bliski preci Homo sapiensa
The mandible of an archaic human who lived about 773 000 years ago is pictured after being excavated at a cave called Grotte a Hominides at a site known as Thomas Quarry I in the southwest part of the Moroccan city of Casablanca in this undated photograph released on January 7, 2026. J.P. Raynal, Programme Prehistoire de Casablanca /Handout via REUTERS
Fosilizovane kosti i zubi stari oko 773.000 godina pronađeni u pećini Grotte à Hominidés kod Casablance otvaraju novi prozor u ranu istoriju ljudske vrste i mogu predstavljati populaciju blisku pređašnjim precima Homo sapiensa.
Šta je pronađeno
Istraživači su u pećini otkrili donje vilice dvoje odraslih i jedne bliske uzrastu odojčeta (oko 1,5 godine), nekoliko zuba, odrasli femur (butna kost) i delove pršljenova. Najveći deo skeleta nije sačuvan, ali su ostaci očuvani u finim sedimentima koje je kasnije zatvorila dina.
Tumačenje nalaza
Autori studije objavljene u Nature smatraju da ostaci predstavljaju evoluirani oblik arhaične vrste Homo erectus, sa kombinacijom primitivnih i modernih osobina. Takav ‘‘mozaik’’ osobina ukazuje na proces diferencijacije homininskih populacija u Africi u periodu između približno milion i 600.000 godina pre sadašnjosti.
The mandible of an archaic human who lived about 773 000 years ago is seen during excavations at a cave called Grotte a Hominides at a site known as Thomas Quarry I in the southwest part of the Moroccan city of Casablanca, in this undated photograph released on January 7, 2026. J.P. Raynal, Programme Prehistoire de Casablanca /Handout via REUTERS THIS IMAGE HAS BEEN SUPPLIED BY A THIRD PARTY MANDATORY CREDIT NO RESALES. NO ARCHIVES
„Bio bih oprezan da ih nazovem 'poslednjim zajedničkim precima', ali su verovatno bliski populacijama iz kojih su nastale afrička linija (Homo sapiens) i evroazijske linije (neandertalci i denisovci).“ — Jean-Jacques Hublin
Datum i kontekst
Starost fosila utvrđena je analizom magnetnog zapisa sedimenata u kojima su pronađeni, što je omogućilo precizno pozicioniranje nalaza u vremenskom okviru. Pećina je delovala pretežno kao brlog velikih grabljivica, a nalazište je takođe bogato: istraživači su otkrili stotine kamених artefakata i hiljade životinjskih kostiju.
Tragovi interakcija sa grabljivicama
Femur nosi jasne tragove ugriza i ogrebotina, što sugeriše da su delovi tela bili konzumirani od strane velike grabljivice — verovatno hijene. Međutim, odsustvo ugriza na vilicama ne isključuje konzumaciju drugih delova tela.
Šira važnost nalaza
Ovi fosili popunjavaju važnu prazninu u afričkom fosilnom zapisu i podsećaju da su rane populacije hominina bile raznolike i geografski povezane. Autorima je, između ostalog, interesantna i sličnost sa nalazima iz Gran Doline (Atapuerka, Španija), što baca novo svetlo na moguće povremene veze između severne Afrike i Iberijskog poluostrva preko Gibraltarskog moreuza.
Zaključak: Nalaz iz Grotte à Hominidés je značajan korak ka razumevanju toka ljudske evolucije u srednjem pleistocenu i daje neposredne dokaze o populacijama koje su mogle stajati blizu prekretnice koja je dovela do pojave modernih ljudi i njihovih evroazijskih srodnika.
Pomozite nam da budemo bolji.
