Otkriven tumulus iz doba Frigije koji sadrži monumentalnu drvenu grobnu komoru i bogate priloge — među njima situle i amforu s frigijskim natpisom. Lokalitet, udaljen oko 160 km od Gordiona, datovan je na 740–690 p. n. e. Nalaz ukazuje na širu raspodelu moći u Frigiji, ali stručnjaci raspravljaju da li je reč o neposrednom kraljevskom sahranjivanju ili o eliteskoj razmeni darova.
Monumentalni tumulus u Turskoj mogao bi pripadati članovima porodice kralja Midasa
The Karaağaç Tumulus (burial mound) stands atop a natural hillock and more than 100 feet (30 meters) above the surrounding plain. | Credit: Hüseyin Erpehlivan
Arheolozi su u Turskoj otkrili monumentalni tumulus koji bi mogao pripadati članu elite povezanom s kraljevskom porodicom legendarog kralja Midasa. Grobnica potiče iz doba Frigije (približno 1200–675 p. n. e.) i datovana je u period između 740. i 690. p. n. e., odnosno u vreme koje se povezuje s Midasovom vlašću.
Tumulus Karaağaç nalazi se oko 160 km zapadno od drevnog centra Gordiona, što sugeriše da frigijska politička moć nije bila strogo koncentrisana samo u prestonici. Sam humak danas se izdiže oko 8 m iznad prirodnog brda i više od 30 m iznad okolne ravnice, s prečnikom od ~60 m. Lokalitet je prvi put uočen 2010. na satelitskim snimcima nakon pljačke, a sistematska iskopavanja traju od 2013. godine.
Archaeologists from Bilecik University have excavated parts of the burial mound over more than a decade. | Credit: Hüseyin Erpehlivan
Šta je pronađeno u grobnici
U unutrašnjosti tumulusa nalazi se drvena grobna komora monumentalne arhitekture kojoj su karakteristike slične elitnim sahranama u blizini Gordiona. Među nalazima su brojne keramičke posude — uključujući jednu amforu s natpisom na frigijskom jeziku — i nekoliko fragmenata situla (ukrašenih bronzanih posuda). Situle su do sada bile poznate pretežno iz »Midasove gomile« u Gordionu, pa njihov nalaz u Karaağaču povećava značaj nalazišta.
Arheolog Hüseyin Erpehlivan (Univerzitet Bilecik), koji je analizirao arhitekturu i prateće nalaze u radu objavljenom u American Journal of Archaeology, smatra da kombinacija monumentalne grobne arhitekture i luksuznih pratećih predmeta premašuje ono što bi se očekivalo za lokalnu neelitnu ličnost i ukazuje na osobu koja je bila upletena u frigijske strukture moći.
The ornate grave goods found in the ancient tomb include valuable bronze vessels, which are a distinctive feature of Phrygian tombs. | Credit: Hüseyin Erpehlivan
"Prisustvo elitnih pratećih predmeta tako udaljeno od Gordiona podržava ideju da frigijska politička organizacija nije bila striktno centralizovana oko prestonice", rekao je Erpehlivan u izjavi.
Protivrečnosti i alternative
Međutim, naučnici upozoravaju da raskošni prilozi ne moraju nužno značiti direktno kraljevsko sahranjivanje. Jedna realna alternativa je da su predmeti rezultat diplomatske razmene ili kraljevskih darova upućenih moćnom lokalnom administratoru ili guverneru.
Maya Vassileva (Novi bugarski univerzitet) smatra da sam nalaz situla nije dovoljan dokaz za neposredne kraljevske veze i da hipoteza o razmeni darova deluje u ovom trenutku umereno verovatnija. Slično, Brian Rose (Univerzitet Pensilvanija), koji nije učestvovao u istraživanju, ističe da je datacija u vreme Midasa važna, ali da je potrebno više konteksta i komparativnih analiza.
Archaeologists also found jars and pots made from fine clay, including one inscribed with a Phrygian name. | Credit: Hüseyin Erpehlivan
Ostalo: ljudski ostaci i dug vek korišćenja mesta
Na lokalitetu su pronađeni ljudski ostaci, ali istraživači veruju da mnogi od njih ne pripadaju izvornoj frigijskoj sahrani. Tumulus je bio korišćen u različitim periodima, pa skeletni ostaci obuhvataju gotovo tri milenijuma — od ranijih grobova pre izgradnje tumulusa do kasnijih sahrana koje su nastale nakon frigijskog perioda.
Zašto je nalaz važan
Nalaz u Karaağaču doprinosi razumevanju političke geografije Frigije — pokazuje da su bogatstvo i simboli moći cirkulisali i van Gordiona. Takođe pojačava interes za proučavanje situla kao simbola statusa u centralnoj Anadoliji. Ipak, konačan odgovor na pitanje da li je u tumulusu sahranjena direktna članica Midasove porodice zahteva dalja ispitivanja, uključujući laboratorijska datiranja, epigrafske analize natpisa i poređenje s drugim elitnim grobnicama.
Kontext za čitaoce: Kralj Midas je u mitu poznat po »zlatnom dodiru«, ali je i istorijska ličnost VIII veka p. n. e. koja je ostavila materijalne tragove bogatstva u nekoliko frigijskih grobnica. Midasov grob još nije identifikovan.
Pomozite nam da budemo bolji.
