Nova studija u Science Advances navodi da fosili misterioznih, tornjevitih organizama Prototaxites imaju unutrašnju strukturu i hemijske osobine različite od poznatih gljiva. Uzorci pokazuju isprepletene cevčice koje se haotično granaju i ne sadrže tragove hitina, što sugeriše da bi mogli predstavljati zasebnu, ranije neprepoznatu liniju života. Ipak, njihova energetska strategija i tačna ekološka uloga ostaju nerešene misterije.
Misterija Prototaxitesa: Da Li Fosili Starih ~400 Miliona Godina Predstavljaju Novu Granu Života?
A fossil specimen ofPrototaxites taitishows its spotty internal structure.Laura Cooper, University of Edinburgh
Pre oko 400 miliona godina — pre nego što su se pojavila prva stabla — kopnenu površinu Zemlje prekrivali su zagonetni, tornjeviti organizmi koji su se uzdizali i više od 25 feet (oko 7,6 metara). Fosilni „deblovi“ tih bića prvi put su otkriveni 1843. godine, a njihova priroda ostala je predmet intenzivnih debata više od jednog veka.
Nova studija objavljena u Science Advances iznosi dokaze da bi Prototaxites mogao pripadati dosad nepoznatoj liniji života — grupi koja se razlikuje od poznatih gljiva, biljaka i drugih carstava.
Šta su istraživači pronašli?
Autori su uporedili fosile Prototaxites sa fosilnim gljivama iz istog geološkog sloja. Glavna zapažanja su:
- Unutrašnja struktura sastavljena od isprepletenih cevčica koje se granaju na neredovan, haotičan način — drugačije od pravilno organizovanih hifa kod današnjih gljiva.
- Izostanak hemijskih tragova hitina u uzorcima Prototaxites, dok je hitin jasno detektovan u fosilima suvremenih gljiva iz istih naslaga.
Šta to znači za taksonomiju?
Na osnovu analiziranih anatomskih i hemijskih osobina, istraživači zaključuju da Prototaxites verovatno ne pripada nijednoj od danas priznatih grupa gljiva. Ako je to tačno, ova vrsta bi predstavljala zasebnu evolutivnu liniju — potencijalno novosnazvu granu života koja stoji uz bok glavnim carstvima (biljke, životinje, gljive, protisti, bakterije i arhee).
Prototaxites taititowers over the surrounding landscape in a paleoenvironment reconstruction of the 407-million-year-old Rhynie chert hot spring ecosystem.Matt Humpage, Northern Rogue Studios
"Ne deluje kao da poseduje karakteristične osobine živih gljivičnih grupa," kaže Laura Cooper, koautorka studije i doktorantkinja na University of Edinburgh.
Ovo otkriće nije u potpunosti neočekivano. Raniji radovi, poput studije iz 2022. u kojoj je jedan od koautora bio Matthew Nelsen, razmatrali su mogućnost da, ako je Prototaxites gljivičnog porekla, reč može biti o izumrloj i veoma različitoj liniji unutar gljiva.
Ekologija i otvorena pitanja
Iako postoje dokazi da je Prototaxites verovatno razlagao organsku materiju — u ulozi sličnoj današnjim gljivama — postavlja se veliko pitanje energetike: kako su ti visokotni organizmi opstajali u svetu gde je većina biljaka bila niska, često visine samo do gležnjeva? Autorima je to i dalje "potpuna misterija".
Kevin Boyce (Stanford), koji ostaje oprezan oko konačnih zaključaka, ističe da čak i ako je reč o neobičnoj vrsti gljive, to predstavlja primer nezavisne evolucije kompleksne, višestanične forme života: "U svakom slučaju, to je nešto čudno što radi na svoj način."
Zaključno, novo istraživanje proširuje spektrum mogućnosti za prirodu Prototaxites, ali ne zatvara sva pitanja — ostaju nedoumice oko njihove unutrašnje biologije, metaboličkih izvora energije i tačne ekologije u paleo-pejzažima poput poznatog Rhynie chert sistema (oko 407 miliona godina).
Ključni datumi: otkriven 1843., prvi detaljniji pregled 1855., nazvan Prototaxites 1859. godine.
Pomozite nam da budemo bolji.
