U Brazilu su naučnici otkrili ukrštanje dve štetne vrste leptira (cotton bollworm i corn earworm) koje je dovelo do prenosa gena otpornosti na Bt useve. Pošto više od 90% brazilske soje koristi Bt zaštitu, gubitak efikasnosti može da izazove pad prinosa, rast cena hrane i podstrekne krčenje šuma. Stručnjaci pozivaju na bolje sprovođenje „refuge“ mera, intenzivniji nadzor i razvoj višestruko zaštićenih sorti.
Naučnici Upozoravaju: Hibridne „Megaštetočine“ Otkrivene U Brazilu Mogu Ugroziti Svetsko Snabdevanje Hrane
Photo Credit: iStock
Razvoj u evoluciji izazvao je uzbunu među stručnjacima: u Brazilu su naučnici otkrili da su se dve od najštetnijih poljoprivrednih vrsta — poznate pod engleskim imenima cotton bollworm i corn earworm — ukrstile i razmenile gene koji im daju otpornost na insekte ciljane Bt toksinima u genetski modifikovanim usevima.
Šta su istraživači otkrili?
Istraživanja objavljena u popularnim naučnim izvorima ukazuju da su populacije ovih noćnih leptira u Brazilu postale mešovite i da mnoge jedinke nose gene koji smanjuju efikasnost Bt proteina. To znači da su mehanizmi zaštite ugrađeni u velike površine soje i drugih kulturâ u opasnosti da vremenom prestanu da deluju.
Zašto je to važno?
Brazil je jedan od najvećih svetskih izvoznikа soje, a prema procenama više od 90% brazilske soje sadrži Bt proteine. Ako ta zaštita oslabi, posledice mogu biti višestruke: pad prinosa, porast cena hrane, pojačano korišćenje pesticida i potencijalno povećano krčenje šuma kako bi se nadoknadila proizvodnja.
„Jednostavno smo zatečeni koliko se to brzo desilo“, rekao je Chris Jiggins sa Univerziteta u Kembridžu, kako prenosi New Scientist.
Rizici i širenje
Ove vrste su sposobne za dugolinijsko širenje, a globalna trgovina i klimatske promene dodatno olakšavaju prenos otpornosti na druge regione. Kako temperature rastu, prostorni domet štetočina se menja i granice bioloških invazija postaju manje predvidive.
Mere za ublažavanje i ograničenja
Postojeće strategije uključuju sadnju „refuge“ parcela (neotpornih biljaka pored GMO useva) kako bi se usporilo formiranje otpornosti i razvoj sorti koje kombinuju više različitih Bt proteina. Međutim, poštovanje pravila o refuge parcelama nije univerzalno, a razvoj i plasman novih, višestruko zaštićenih semena je skup i spor proces.
Stručnjaci ističu da su istovremeno važni bolja primena postojećih mera upravljanja, nadzor populacija štetočina i međunarodna saradnja kako bi se smanjio rizik globalnog širenja otpornosti.
Širi uticaj
Osim direktnog uticaja na prinose i cenu hrane, širenje otpornosti može imati i indirektne posledice po klimu — kroz potencijalno povećano krčenje šuma i emisije ugljenika ako poljoprivrednici budu prisiljeni da osvoje nove površine za proizvodnju.
Ovo upozorenje podseća da su globalni prehrambeni sistemi međusobno povezani i da problemi u jednom delu sveta brzo mogu uticati na potrošače i poljoprivrednike drugde.
Pomozite nam da budemo bolji.
