Nezavisni istražitelj Neil Barofsky otkrio je približno 890 računa iz nacističkog perioda povezanih s Credit Suisse‑om, među kojima su računi SS‑a i nemačkog Ministarstva spoljnih poslova. Istraga ukazuje da je banka mogla eksproprisati sredstva sa jevrejskih računa i da je učestvovala u finansiranju "ratlines" za bekstvo nacista u Argentinu; procena vrednosti transfera danas iznosi oko 17 miliona CHF. Senatori kritikuju UBS zbog uskraćivanja preko 150 važnih dokumenata, dok banka traži pravne garancije pre njihove objave.
Otkriveno Skoro 900 Računa Povezanih Sa Nacistima U Švajcarskoj Banci
Child survivors of Auschwitz pictured at the Nazi death camp in January 1945. Organisations that perpetrated the holocaust had accounts with Credit Suisse - Alexander Vorontsov/Galerie Bilderwelt/Getty
Skoro 900 ranije neotkrivenih računa iz nacističkog perioda pronađeno je u švajcarskoj banci, saopštio je američki senator Chuck Grassley. Među vlasnicima 890 računa navodno su bila Nemačko ministarstvo spoljnih poslova, paravojna organizacija SS i nemačka kompanija za proizvodnju oružja.
Nezavisna istraga i glavni nalazi
Istragu vodi Neil Barofsky, američki advokat angažovan kao nezavisni istražitelj od strane UBS‑a — banke koja je 2023. godine preuzela Credit Suisse u vanrednom spajanju. Barofsky je pred senatskim Odborom za pravosuđe naveo da postoje dokazi da je Credit Suisse tokom nacističke ere bio spreman da ekspropriše sredstva sa računa koje su držali Jevreji i preusmeri ih na račune nacističkih klijenata.
Chuck Grassley, a Republican senator for Iowa, leading the Senate judiciary committee - Roberto Schmidt/AFP via Getty
Prema Barofskyju, veze između Credit Suisse‑a i SS‑a bile su obimnije nego što se ranije verovalo: ekonomsko krilo SS‑a navodno je imalo račun u banci. Istraga je takođe otkrila umešanost banke u finansiranje takozvanih "ratlines" — mreža i ruta koje su omogućavale istaknutim nacistima beg u Argentinu posle Drugog svetskog rata.
Uloge argentinskih vlasti i iznos transfera
Istraga navodi da su argentinske vlasti koristile račun u švajcarskoj banci za olakšavanje mita i drugih uplata evropskim funkcionerima radi održavanja ratlajnova. Prema proceni istražitelja, vrednost tih transfera danas bi iznosila oko 17 miliona švajcarskih franaka (otprilike 16 miliona funti).
Adolf Hitler reviewing troops at Nuremberg in 1935, accompanied by Heinrich Himmler - Print Collector/Getty
Spor oko dokumenata i odgovor UBS‑a
Barofsky je upozorio da mu je uskraćeno više od 150 važnih dokumenata koji su, kako je rekao, „relevantni za pitanje da li je neki nacista imao račun ili nije imao račun u Credit Suisse‑u“. On sumnja da među nedostajućim spisima postoje podaci o nemačkim klijentima, zaplenjenoj umetnini i drugim predmetima koji su ključni za istragu.
"Radi se o dokumentima koja su vrlo, vrlo bitna za srž naše istrage," rekao je Barofsky.
Senatori su oštro kritikovali UBS zbog uskraćivanja dokumenata. Grassley je oceniо ponašanje banke kao "apsurdno i istorijski sramotno". Senator John Kennedy direktno se obratio Robertu Karofskyu, šefu UBS Americas, poručivši: "Ako dugujete više novca, onda, bogami, platite."
Neil Barofsky is an American lawyer appointed by UBS to lead an independent investigation into its Nazi links - Roberto Schmidt/AFP
Izvršni direktori UBS‑a negirali su da pokušavaju da zataškaju informacije ili ućutkaju jevrejske organizacije, uključujući Simon Wiesenthal Center, ali su naglasili da bi objavljivanje dokumenata zahtevalo pravne garancije kako se banka ne bi izložila novim tužbama.
Istorijski kontekst i dalje posledice
UBS i Credit Suisse su 1999. godine izvinili za uloge tokom nacističke ere i postigli globalni sporazum o svim zahtevima vezanim za tu eru, uključujući i buduća potraživanja. UBS je saopštio da je trenutna istraga dobrovoljna inicijativa i da će se završiti do ranog leta, dok se konačni izveštaj očekuje do kraja godine.
Napomena: Istraga i debate o pristupu dokumentima pokreću važna pitanja o odgovornosti finansijskih institucija tokom rata i o tome kako se suočavati sa nasleđem zločina iz prošlosti.
Pomozite nam da budemo bolji.
