Arheolozi u Turskoj pronašli su u bočici iz Pergamona (2. vek) ostake koji sadrže ljudski izmet, timijan i maslinovo ulje — preparat koji odgovara receptu Galena. Ovo je prvi direktni arheološki dokaz da su Rimljani koristili izmet u medicinske svrhe, i povezuje antičke opise sa praksama sličnim modernom fekalnom transferu. Nalaz je objavljen 19. januara u Journal of Archaeological Science: Reports i poziva na dalja istraživanja konteksta i rasprostranjenosti takvih preparata.
Prvi arheološki dokaz da su Rimljani koristili ljudski izmet kao lek
A view of the ancient city of Pergamon in western Turkey. - Berkan Cetin/Anadolu/Getty Images
Arheološko istraživanje u Turskoj donelo je prvi fizički dokaz da su Rimljani upotrebljavali ljudski izmet u medicinske svrhe. Nalaz potiče iz staklene bočice tipa unguentarium iz antičkog Pergamona, datovane u 2. vek, u kojoj su pronađeni ostaci koji odgovaraju preparatu opisanom u tekstovima čuvenog lekara Galena.
Detalji nalaza
Vodeći autor studije, arheolog Cenker Atila sa Sivas Cumhuriyet University, primetio je tragove u sedam rimskih bočica tokom rada na knjizi Glass Objects from Bergama Museum. Konačno potvrđen uzorak dobijen je iz jedne bočice iz depoa Bergama muzeja, iskopane u Pergamonu.
Researchers scraped these brownish flakes from inside the glass bottle. - Cenker Atila
Pošto je skinuo glineni čep i uzeo uzorak smeđih pahuljica, istraživači su hemijskom i molekularnom analizom utvrdili prisustvo ljudskog izmeta, velike koncentracije timijana i maslinovog ulja. Atila je istakao da je, zahvaljujući poznavanju antičkih tekstova, odmah prepoznat paralelizam s receptom koji opisuje Galen.
Zašto je ovo važno
Prema autorima studije, prisustvo izmeta u medicinskom preparatu potvrđuje opise iz antičkih farmakopeja u kojima su se ljudi i životinje ponekad koristili za lečenje različitih stanja — od upala i infekcija do reproduktivnih problema. Autori napominju da takvi sastavi u antičkoj farmakologiji nisu nužno smatrani iracionalnim, već su bili "senzorno i simbolički obojeni" ali i delotvorni.
In Roman times, a glass bottle with a long neck typically held perfume. - Cenker Atila
Atila povezuje nalaz sa savremenim konceptom fekalnog transfera (prenosa mikrobiote) i navodi da izvesne prakse prenošenja fekalnih materijala imaju paralelu u današnjoj medicini. U studiji se takođe podseća da je Američka agencija za hranu i lekove (FDA) odobrila dva proizvoda povezana s fekalnim transferom za specifične indikacije kod odraslih.
Stručni komentari i kontekst
Nicholas Purcell, profesor emeritus antičke istorije na Univerzitetu u Oksfordu (koji nije bio uključen u studiju), ocenio je istragu kao naučno utemeljenu i pozdravio povezivanje tekstualnih izvora s arheološkim materijalom. Purcell je izrazio interesovanje za kontekst pronalaska pre nego što je predmet dospeo u muzej — moguće je da je bočica nađena u grobnici, uz lekara ili pacijenta, što bi promenilo uobičajene pretpostavke o sadržaju malih staklenih posuda u grobovima.
Šta ostaje nepoznato
Iako su tragovi viđeni u sedam posuda, jedino je jedan uzorak dao konačan rezultat. Potrebne su dodatne analize i detaljniji arheološki kontekst kako bi se razjasnila rasprostranjenost ovakvih preparata, njihove tačne indikacije i mesto upotrebe — apoteka, bolesničke ordinacije ili grobni prilog.
Studija je objavljena 19. januara u časopisu Journal of Archaeological Science: Reports. Nalaz otvara nova pitanja o vezi antičke farmakologije i savremenih terapeutskih pristupa zasnovanih na mikrobioti.
Pomozite nam da budemo bolji.
