Masovno pošumljavanje oboda Taklamakana pokazuje da se taj ekstremno suv region delimično pretvara u neto ponor ugljenika. Istraživanje objavljeno u PNAS koristi 25 godina terenskih i satelitskih podataka uz NOAA‑in Carbon Tracker. Vegetacija duž ruba pustinje sada upija više CO2 nego što se oslobađa, sa padom koncentracije CO2 sa ~416 ppm na ~413 ppm između suve i vlažne sezone. Efekat na širenje pustinje ostaje predmet dodatnih istraživanja.
Kako Kina Pretvara Obod Taklamakana U Ponor Ugljenika — Šta Pokazuju 25 Godina Podataka
Vegetation grows on the banks of the Tarim River along the Taklamakan Desert's northern edge. | Credit: CFOTO/Future Publishing via Getty Images
Masovno pošumljavanje duž ruba Taklamakana sugeriše da se jedna od najvećih i najgorih pustinja na svetu delimično menja u neto ponor ugljenika. Novo istraživanje, zasnovano na 25 godina terenskih i satelitskih podataka, ukazuje da vegetacija posađena u okviru kineskog programa «Veliki zeleni zid» sada upija više CO2 nego što se oslobađa iz tog područja.
Šta je Taklamakan i šta je urađeno
Taklamakan (takođe pisano Taklimakan ili Takla Makan) prostire se na oko 130.000 kvadratnih milja (337.000 km²) — malo više od američke Montane. Okružen visokim planinskim lancima koji blokiraju vlažan vazduh, taj region je ekstremno suv i više od 95% površine prekriveno je pokretnim peskom.
Heavy machinery is used to level sand dunes where China wants to plant trees and shrubs along the edges of the Taklamakan Desert. | Credit: CFOTO/Future Publishing via Getty Images
Godine 1978. Kina je pokrenula program Three‑North Shelterbelt, poznat i kao Veliki zeleni zid, sa ciljem da pošumi obode Taklamakana i Gobi pustinje. Do danas je u severnoj Kini posađeno više od 66 milijardi stabala, a pošumljavanje oko Taklamakana završeno je 2024. godine.
Glavni nalazi studije
Istraživači su koristili terenska merenja različitih tipova biljnog pokrivača, satelitske podatke o padavinama, zelenilu i fotosintezi, merenja toka CO2 i model NOAA Carbon Tracker. Rezultati, objavljeni 19. januara u časopisu PNAS, pokazuju dugoročan porast vegetacije uz obod pustinje i povećanu apsorpciju CO2 koja je vremenski i prostorno povezana s realizacijom projekta pošumljavanja.
Vegetation cover around the Taklamakan Desert has grown, boosting photosynthesis and CO2 sequestration. | Credit: CFOTO/Future Publishing via Getty Images
„Otkrili smo, po prvi put, da ljudska intervencija može efikasno povećati sekvestraciju ugljenika čak i u krajnje suvim pejzažima, pokazujući mogućnost transformacije pustinje u ponor ugljenika i zaustavljanja dezertifikacije,“ rekao je koautor studije Yuk Yung (Caltech/JPL).
Tokom proučavanog perioda, padavine u vlažnoj sezoni (jul–septembar) bile su u proseku oko 16 mm mesečno — 2,5 puta više nego u suvoj sezoni. To je povećalo biljni pokrivač i fotosintetsku aktivnost duž ruba pustinje, što je dovelo do smanjenja koncentracije CO2 sa približno 416 ppm u suvoj sezoni na oko 413 ppm u vlažnoj sezoni.
Ograničenja i šira perspektiva
Prethodna istraživanja su ukazivala da pesak može zadržavati CO2, ali je to ranjiv i nestabilan mehanizam — pri porastu temperatura vazduh u pesku se širi i može osloboditi CO2. Zato je pojava stabilnijeg, biljnog ponora uz obod pustinje naročito značajna. Međutim, naučnici napominju da je uticaj pošumljavanja na ukupno usporavanje dezertifikacije još uvek predmet stručne debate.
Zaključak: Pošumljavanje oboda Taklamakana predstavlja prvi uočeni primer kako ljudska intervencija može stvoriti neto ponor ugljenika u ekstremno suvom području. Model rasta vegetacije i sekvestracije ugljenika može poslužiti kao primer za druge pustinjske regione, ali zahteva pažljivo praćenje dugoročnih klimatskih i ekoloških efekata.
Pomozite nam da budemo bolji.
