Sneg Kao „Hemijski Sunđer”: Naučnici Upozoravaju Na „Trostruki Udar” Zagađenja

Zimski sneg može delovati netaknuto, ali stručnjaci upozoravaju da tokom zimskih meseci u njega nagomilava razne vrste zagađivača, koji se pri otapanju oslobađaju u lokalne vodotokove i predstavljaju ozbiljan rizik po zdravlje i infrastrukturu.

Šta se nakuplja u snegu?

Sneg u gradovima i pored puteva upija: putnu so (najčešće natrijum-hlorid), izduvne gasove, čađ, čestice gume iz pneumatika, antifriz i druga automobilsku goriva sa tragovima teških metala, mikroplastiku i fekalije kućnih ljubimaca. Za razliku od kiše, sneg zadržava ove zagađivače nedeljama ili mesecima i zatim ih istovremeno ispušta tokom otapanja.

Zašto je to problem?

Agencija za zaštitu životne sredine Sjedinjenih Država (EPA) navodi da oticanje otopljenog snega i tzv. „non-point-source” zagađenje spadaju među glavne uzroke zagađenja vodotokova u SAD. Putna so posebno zabrinjava jer može kontaminirati pijaću vodu, oštetiti vodne organizme koji prirodno čiste izvore vode i ubrzati ispiranje drugih zagađivača iz tla — efekat koji su naučnici opisali kao „trostruki udar”.

Rebecca Hale, iz Watershed Science laboratorije Smithsonian Environmental Research Center: “Putna so može ubiti korisne mikroorganizme u sedimentu i istovremeno olakšati otpuštanje zagađivača iz tla.”

Yevgen Nazarenko, sa Univerziteta u Cincinnatiju, objašnjava da velika površina snežnog pokrivača omogućava da sneg „očišćuje” zagađenje iz vazduha i akumulira ga tokom cele zime.

Kako klimatske promene utiču?

Promene u obrascima zimskog vremena — uključujući ekstremne snežne oluje na nekim mestima i smanjen pad snega na drugim — mogu pojačati učestalost i intenzitet otapanja. Brza otapanja stvaraju velike talase zagađene otopljene vode koji pritisnu sisteme za odvodnjavanje, ugrožavaju snabdevanje vodom, ribljeg fonda i rekreativne zone, i povećavaju troškove prečišćavanja i popravke infrastrukture.

Šta mogu da rade gradovi i građani?

Rešenja uključuju zelenu infrastrukturu (više parkova, bioswales, permeabilnih površina) koja upija otopljenu vodu pre nego što dospe u kanalizaciju, testiranje i primenu ekološki prihvatljivijih soli i sredstava za odmrzavanje, kao i odgovorno korišćenje soli na nivoima koji su stvarno potrebni.

Građani mogu pomoći: prioritetno lopatanje trotoara i prilaza, korišćenje što manje soli — oko 12 unci (~340 g) je često dovoljno za veliki prilaz — i znanje da posipanje soli nema efekta ispod 15°F (≈-9,4°C).

Praktični saveti

• Lopataj snega pre prvog otapanja kad je moguće.
• Koristi optimalnu količinu soli i razmotri alternativne materijale (pesak, specijalni rastvarači) gde je prikladno.
• Podržavaj lokalne inicijative za više zelenih površina i bolje upravljanje odvodnjavanjem.

Ova tema je važna i za region Srbije jer isti mehanizmi zagađenja deluju svuda gde gradovi koriste so i gde sneg prelazi u oticanje — rešenja koja smanjuju štetu u SAD primenjiva su i kod nas.