Studija objavljena u Science Advances otkriva da odnos neurotransmitera octopamina i tyramina u antenalnom lobusu pčele predviđa brzinu i uspeh učenja mirisa povezanog sa nagradom. Istraživanje je koristilo mikroelektrode i mašinsko učenje za praćenje više monoamina u realnom vremenu. Dopamin i serotonin su kod pčela koje uče postepeno opadali, dok kod "ne-učitelja" nije bilo značajnih promena. Nalazi imaju potencijalne implikacije za razumevanje ljudskih neuropsihijatrijskih stanja, uz potrebu za daljim istraživanjima.
Šta Nam Mozak Pčele Može Reći O Učenju i Mentalnom Zdravlju Ljudi
Animals With The Shortest Lifespan© iStock.com/Niklas Toelle
Istraživanje objavljeno u časopisu Science Advances 11. februara 2026. pokazuje kako odnos između neurotransmitera octopamina i tyramina u mozgu medonosne pčele predviđa brzinu i uspeh uslovnog učenja — tačnije, koliko brzo pčela povezuje određeni miris sa šećernom nagradom. Studija je rađena u saradnji Virginia Tech i Arizona State University i donosi prve direktne, sub-sekundne merenja ovih hemikalija u pčelinjem mozgu tokom učenja.
Researchers studied honey bee brains to determine the relationship between brain chemicals and learning behavior.©MeggedyannePhotography/Shutterstock.com(MeggedyannePhotography/Shutterstock.com)
Kako su istraživali
Tim na čelu sa Readom Montagueom (Virginia Tech) i Brianom Smithom (Arizona State) prilagodio je tehnike iz istraživanja na ljudima (real-time merenja monoamina kod pacijenata sa dubinskom stimulacijom) kako bi ubacio mikroelektrode u antenalni lobus pčele — deo mozga koji obrađuje mirisne informacije. Podaci o koncentracijama octopamina, tyramina, dopamina i serotonina prikupljani su u realnom vremenu i obrađivani mašinskim učenjem, dok je ponašanje pčela ocenjujućeno pomoću proširenja proboscisa kao pokazatelja hranidbene reakcije.
The researchers inserted tiny electrodes into the honey bee’s brain to collect data.©Dmitri Gomon/Shutterstock.com(Dmitri Gomon/Shutterstock.com)
Glavni nalazi
- Odnos octopamina i tyramina pokazao je antagonističku "push-pull" dinamiku koja korelira sa time koliko brzo pčela usvoji asocijaciju mirisa i nagrade. Taj odnos je predviđao i da li će pčela uopšte naučiti zadatak.
The researchers divided their test group into ‘learner’ and ‘non-learner’ bees.©Martin Pelanek/Shutterstock.com(Martin Pelanek/Shutterstock.com)
- Među pčelama koje su naučile ("učitelji"), brzina učenja varirala je od ~3 do ~8 izlaganja mirisu; najbrže pčele zadržale su svoj obrazac i nakon uvođenja šećerne nagrade.
- Kod "učitelja" su nivoi dopamina i serotonina postepeno opadali kako je učenje napredovalo. Kod "ne-učitelja" nije primećena značajna promena u nivou proučavanih hemikalija tokom vremena.
Zašto je ovo važno
Autori ističu da su monoamini koje su pratili evolutivno stari sistemi prisutni i kod ljudi i da bi razumevanje njihove uloge u jednostavnijim mozgovima moglo pomoći u interpretaciji mehanizama povezanih sa ljudskim stanjima — od zavisnosti i poremećaja pažnje do depresije. Ipak, istraživači naglašavaju da su reči o temeljnom, eksperimentalnom uvidu i da su potrebne dalje studije pre direktnih primena na ljude.
Read Montague: "Ovo su evolucijski stari sistemi koje još uvek imamo u mozgu — pčela se može usloviti na stimulus relevantan i za ljude."
Brian Smith: "Cilj nam je meriti ove neurohemikalije u realnom vremenu da bismo razumeli kako utiču na prelaze neuronskih mreža iz jednog stanja u drugo."
Studija predstavlja tehnološki i konceptualni napredak u neurobiologiji učenja: kombinuje visokorezolutna hemijska merenja u malom insektnom mozgu sa kvantitativnom analizom ponašanja i mašinskim učenjem. To otvara nove puteve za uporedna istraživanja između vrsta, ali i za detaljnije eksperimente koji će proveriti uzročnost (npr. manipulacije nivoima određenih neuromodulatora).
Pomozite nam da budemo bolji.
