Topljenje leda na Zemlji ubrzava i najviše pogađa polarne ledene pokrivače na Antarktiku i Grenlandu, koji čine oko 99% kopnenog leda. Planinski glečeri izgubili su ~9,18 biliona tona leda (1976–2024), a Grenland i Antarktik zajedno ~7,56 biliona tona (1992–2020). Stopa gubitka leda značajno je porasla u odnosu na 1990-e, što dovodi do rasta nivoa mora i duže sezone topljenja.
Led Zemlje Se Topi — Gde, Koliko Brzo i Šta Nas Očekuje?
Mountain glaciers alone lost about 9.18 trillion tonnes of ice between 1976 and 2024, according to a 2025 study (Fabrice COFFRINI)(Fabrice COFFRINI/AFP/AFP)
Topljenje leda na Zemlji ubrzava i već ima dalekosežne posledice: podizanje nivoa mora, tanjenje morskog leda i produžena sezona topljenja u polarnih i planinskih regionima. Ovaj članak sumira gde se nalazi najveći deo kopnenog leda, gde se najviše topljenje dešava, i šta nam prognoze govore za budućnost.
Gde se nalazi kopneni led?
Gotovo sav kopneni led — oko 99% — uskladišten je u polarnim ledenim pokrivačima, pretežno u Antarktiku i na Grenlandu, objašnjava glaciolog Christian Vincent. Preostali kopneni led uglavnom čine planinski glečeri širom sveta.
Ako bi se sav led u Antarktiku istopio, prosečan nivo mora bi porastao za približno 58 metara. Sam Grenlandski ledeni pokrivač mogao bi doprineti oko 7 metara, dok bi planinski glečeri ukupno podigli nivo mora za oko 41 centimetar.
Gde se topljenje najviše dešava?
Podaci iz više studija pokazuju velike, i ubrzane, gubitke leda:
- Planinski glečeri izgubili su ~9,18 biliona tona leda u periodu 1976–2024 (studija u ESSD).
- Grenland i Antarktik zajedno izgubili su ~7,56 biliona tona leda između 1992. i 2020. (procena IMBIE).
- Grenland je sam izgubio gotovo 4,9 biliona tona između 1992. i 2020.
Najveći gubici planinskih glečera beleže se na Aljasci, u Patagoniji i u mnogim delovima Arktika, dok su u Evropi, Severnoj Americi i centralnim planinskim lancima takođe registrovani značajni padovi mase.
Morski led i debljina leda u Arktiku
Morski led se leti topi i zimi ponovo formira, pa njegovo topljenje ne podiže direktno nivo mora isto kao kopneni led. Ipak, debljina arktičkog leda je znatno pala — prosečna debljina opala je sa oko 3,59 m (1975) na ~1,25 m (2012) prema studijama, što utiče na ekosisteme i klimatske povratne mehanizme.
Zašto se ovo ubrzava?
Polarni regioni se zagrevaju mnogo brže od globalnog proseka — Arktik oko četiri puta brže — i to pojačava topljenje. Studije iz 2023. i 2025. pokazuju da je trenutna stopa gubitka leda pet puta veća na Grenlandu, dok je na Antarktiku oko 25% veća nego početkom 1990-ih.
Osim povećane brzine topljenja, beleži se i produžavanje melt-sezone (sezone topljenja), koja se sve češće proteže u kasno leto i septembar.
Šta to znači za budućnost?
Ubrzano topljenje leda već doprinosi porastu nivoa mora i očekuje se da će taj trend biti jedan od glavnih pokretača daljeg porasta mora u narednim decenijama. Posledice uključuju povećan rizik od poplava obalnih područja, eroziju, i pritisak na infrastrukturu i poljoprivredu u priobalnim regionima širom sveta.
Ključna poruka: Gubitak leda je globalni problem sa lokalnim posledicama — i zato su praćenje, prilagođavanje i snižavanje emisija presudni za ublažavanje budućih šteta.
Podaci su zasnovani na izvorima iz ESSD, IMBIE i WGMS studija i intervjuima sa stručnjacima. Brojke se odnose na procenjene gubitke leda u navedenim periodima i ne uključuju morski led, koji ponaša drugačije u pogledu doprinosa nivou mora.
Pomozite nam da budemo bolji.
